Nhựt Chiếu
Nói
về việc tiêu chuẩn hóa Tăng Già Việt Nam là một vấn đề lớn và khó thực
hiện. Luật Tạng đã qui định rất rõ về tuổi tác, căn thân tâm thần của một
Tỳ Kheo. Nhưng nhìn chung chúng ta chưa thực hiện một cách đầy đủ. Trong
thời Đức Phật Giáo Hội chưa thành lập trường học Phật giáo, nên không có
một qui điều buộc một Tỳ kheo phải học một chương trình theo trường lớp cụ
thể. Hơn nữa Giáo lý Giải thoát của Đức Phật không câu chấp vào một hình
thức cố định nào và một Tỳ kheo thời đó đúng là một lữ khách không nhà.
Nhưng về sau, Phật giáo các
nước đều có tổ chức Trường học, và ở mỗi nước, tùy theo sự lãnh đạo của
Giáo Hội và hoàn cảnh đặc thù của mình mà có qui chế giáo dục Tăng Ni khác
nhau. Phật giáo Việt Nam từ trước đến nay, chưa qui định một cách cụ thể
chương trình học có tính bắt buộc đối với một Tỳ Kheo. Gần đây Giáo Hội
Phật Giáo Việt Nam đã thấy được những nhược điểm về trình độ yếu kém của
một Sa Môn, nên bắt buộc khi thọ giới Cụ túc một tu sĩ Phật Giáo, phải tốt
nghiệp lớp 12, nhưng trình độ Phật học thì chưa thấy đề cập đến, mà học
Phật mới là điều quan trọng.
Thiết nghĩ, Tỳ Kheo là một bậc
Sư Tượng thay mặt Phật truyền trì chánh pháp, là bậc Thầy tiêu biểu cho
trí tuệ và đạo đức, vì vậy việc học Phật là điều thiết yếu đầu tiên, thấy
được điều đó, Giáo hội nên có qui chế về học trình cụ thể, buộc một tu sĩ
Phật giáo phải vượt qua mới được công nhận. Như Phật giáo Tây Tạng có một
chương trình Phật học cho chức Lạt Ma, cũng như Thiên chúa Giáo, một linh
mục phải trải qua Tiểu chủng viện và Đại chủng viện.
Ngày nay Phật Giáo Việt Nam
đang mở các trường Cơ bản Phật học ở các Tỉnh Thành, nhưng chưa có tính
bắt buộc một Tăng Ni sinh phải theo học mà còn hạn chế về độ tuổi, nên có
Tăng Ni sinh dù muốn vẫn chưa được đi học hay có Tăng Ni sinh không muốn
đi học. Như thế trong tương lai chưa biết bao giờ, trình độ học Phật của
Tăng Ni sinh mới được tiêu chuẩn hóa.
Xét rằng về mặt Giáo Dục cũng
như bất cứ lãnh vực chuyên môn nào, muốn trở thành một vị thầy, xã hội
buộc đương sự phải được đào tạo qua một chương trình cố định: Một Giáo
viên cấp I phải tốt nghiệp lớp 12 và học 2 năm Sư phạm, một giáo viên cấp
II phải học 3 năm Sư phạm. Tương tự các ngành đều phải như thế đã những
việc thông thường trong xã hội đều có nề nếp căn bản như thế, thì việc
hoằng dương chánh pháp lại phải được đào tạo một cách nghiêm túc hơn. Thế
mà Phật Giáo Việt Nam không để ra một tiêu chuẩn học Phật nào cho một Tỳ
kheo. Hiện tại chưa đủ điều kiện chăng? Hay Giáo hội thấy rằng việc tiêu
chuẩn hóa Tăng Già như Phật giáo Tây Tạng, Nhật Bản là không cần thiết?
Phật Tử chúng ta đều thừa nhận rằng Giáo Lý Đạo Phật là sâu rộng, là siêu
việt mà tăng sĩ là người có trách nhiệm truyền bá lại không phải học hỏi
thì truyền bá cái gì? Một vị Sa Môn là bậc Thầy của các Thầy trong xã hội
thế mà thiếu học thì không ai có thể chấp nhận được.
Do thiếu một chương trình đào
tạo bắt buộc ai cũng có thể làm Sa Môn, cho nên tình trạng Tăng Già Việt
Nam chúng ta rất phức tạp. Giáo hội lại thiếu tính chất giáo quyền, tổ
chức không chặt chẽ, trình độ văn hóa thấp kém là những nguyên nhân phát
sinh hạng tu sĩ lệch lạc, phạm giới. Chúng ta than phiền về những việc làm
phi pháp của một số Tăng như khất thực phi thời, đi dự trai tăng mà không
cần mời thỉnh, làm ăn trái luật, cư trú tự do,... nói chung là vi phạm
nhiều giới cấm, là vì Giáo Hội chúng ta chưa có một hệ thống tổ chức chặt
chẽ, để đưa họ vào khuôn khổ. Chưa có kế hoạch đào tạo Tăng Ni bắt buộc để
xây dựng hàng ngũ Tăng Già chuyên chính. Việc nhận người xuất gia còn tùy
tiện, như những người có bệnh tâm thần, lục căn khiếm khuyết đôi khi vẫn
trở thành sa môn, Giáo Hội lại không cứng rắn xử phạt những tu sĩ biến
chất phạm luật để làm trong sáng giới đức của một Tỳ kheo thậm chí có
người đã hoàn tục hay chưa có quá trình xuất gia mà vẫn đắp y và hành pháp
sự. Những thành phần này còn nằm ngoài Giáo Hội.
Tất cả những biểu hiện phi luật
trái phép nói trên là hậu quả của những thời kỳ Phật giáo suy vi mà ngày
nay với đà phát triển của thời đại, Giáo Hội chúng ta phải có trách nhiệm
chấn chỉnh lại. Nếu Giáo Hội chưa có tổ chức tu viện tập trung, chưa có
chương trình giáo dục bắt buộc thì hiện tượng mạnh ai lo chùa nấy vẫn còn
rất phổ biến.
Tăng hay Tăng Già là dịch âm
chữ Sangha của Ấn Độ có nghĩa là một tập thể sống hòa hợp có bốn thứ Tăng:
Tăng 4 người, Tăng 5 người, Tăng 10 người và Tăng 20 người, sống chung
trong những tổ như thế theo pháp chế Luật Hòa để giúp đỡ, nương tựa, kiểm
soát lẫn nhau trên đường tu học. Chính môi trường tập thể có tổ chức, có
kỷ luật sẽ hun đúc những đức tính cần thiết cho một người đang đi trên
đường giải thoát.
Hôm nay Phật Giáo Việt Nam đã
chuyển mình vươn lên, bằng chứng là các Trường Phật học đang được khai
giảng khắp nơi trong nước. Đây là cơ hội để chúng ta chấn chỉnh nề nếp
sinh hoạt của Tăng già, bằng cách tổ chức nếp sống và sinh hoạt tập thể,
cũng như ra sức giáo dục đào tạo Tăng tài để dần dần đi đến tiêu chuẩn hóa
hàng ngũ xuất gia. Có như thế một vị Tỳ kheo mới đủ sức và có uy tín đóng
vai trò lãnh đạo tinh thần của một Sứ giả Như Lai.
