Trang tiếng Việt

 Trang Nhà Quảng Đức

Trang tiếng Anh

Thơ Văn Phật Giáo


...... ... .

 
 

Ánh Sáng Á Châu
(Light of Asia)

Tác giả : Sir Edwin Arnold
Pháp dịch : L.Sorg
Việt dịch : Đoàn Trung Còn

 --o0o--

Phần thứ hai

THẾ-TÔN mười tám tuổi đầu,

Đức vua truyền cất ba lầu an cư ;

Cái bằng đà tốt cưa tư,

Cây hương lợp chắc, ấm trừ tiết đông ;

Cái nhì cẩm thạch gân trong,

Mùa hè ẩm mát khỏi nồng nực chi ;

Cái sau lợp ngói xanh rì,

Mùa thu chiêm bặc  [1] nở đầy thơm tho.

Theo nhà, vườn suối quanh co,

Chòm hoa, bồn cỏ, chổ chờ nghỉ chơn.

Dạo chơi thong thả chi sờn,

Càng lâu, càng thấy lắm cơn sướng kỳ!

Đạt Đa đương tuổi dậy thì,

Máu me mãnh liệt chảy đầy trong thân;

Nhưng Ngài có lúc định thần,

Có hồi suy sét truy lần viễn vông;

Cảnh như mặt nước gương trong,

Kế cơn sóng dợn chẳng trông thấy hình.

***

Đức vua dòm thấu nỗi tình,

Triệu chư quan chức phán rành mấy câu:

"Các khanh hãy xét buổi đầu,

Lời ông đạo sĩ vào chầu nơi đây,

Lại thêm tướng số mấy thầy,

Đã nghe mộng triệu lời bày cũng thông.

Trẻ nầy ta mến vô song,

Sau nầy ra mặt anh hùng Đại Vương.

Một tay chinh phục phi thường,

Các vua khiếp sợ đều nhường bực trên:

Ý ta muốn vậy cũng nên,

Song còn e nỗi xuống lên bất kỳ:

Con ta sẽ chán cõi nầy,

Bước vào nẻo Đạo, đường đầy khổ thô;

Công trình chẳng hiểu ra mô,

Mà đành bỏ cả cơ đồ nước non!

Lúc nầy Hoàng tử lo toan.

Trong đều đi lại tính lòn thoát thân.

Các quan mưu trí như thần,

Xét coi cảnh thế nào hơn tỏ bầy.

Làm sao Hoàng tử đổi thay,

Đặng chàng bước tới đường đầy oai vinh?

Làm sao điềm trước hiển linh,

Đặng cho Thái tử trị quanh hoàn cầu?"

***

Một ông quan lão qùy tâu :

"Bạch ngài, tình ái thuốc mầu đó chi.

Nếu mà có gái phương phi.

Tơ tình bủa khéo bắt ghì như chơi.

Tấm lòng Hoàng tử còn tươi,

Chưa từng biết sắc, biết cười cợt duyên;

Môi thơm chưa được kề bên,

Với con mắt đẹp khiến quên cõi trời!

Hãy tầm gái lịch bạn trai,

Giúp chàng vui hưởng cuộc đời thì xong.

Những ai quyết chí dốc lòng,

Dây đồng tói sắt chẳng trông giam cầm;

Nhưng mà sợi tóc mỹ nhân,

Buộc vào dính cứng chẳng cần sức chi."

***

Các quan chịu kế tinh vi.

Nhưng vua còn hãy hồ nghi, ngỡ ngàng :

"Mỹ nhân kén chọn cho chàng,

Sau nầy có biết bước đàng thế nao ?

Ái tình há một giống sao ?

Cung phi dầu lắm, lảng xao không chừng!"

Một ông quan khác tỏ phân :

"Cảnh nầy như lộc trên rừng mê chơi,

Đến chừng tên bắn tới nơi,

Thôi đành nạp mạng há nài thác oan!

Chẳng phân kẻ thế, ông hoàng,

Mùi tình nếm phải, tránh đàng sao xong!

Có tuồng mặt, có hình dung,

Làm cho mình thích như trong cõi Trời;

Lại như thấy một ít người,

Có chìu đẹp đẽ hơn hồi rạng đông,

Thế nầy nghĩ lại cũng xong,

Xin vua mở cuộc mời ròng mỹ nhơn.

Tranh nhau sắc lịch thua hơn,

Ngồi trên Hoàng tử ban phần thưởng xuê.

Cô nào bước tới hầu kề,

Mặt mày hoan lạc, phải lề lối sang,

Làm cho Thái tử nhìn tường.

Thích tình chàng mới tìm đường ái ân.

Như vầy chọn lựa cân phân,

Tự do luyến-ái phước phần cũng nên."

***

Lời nầy chấp thuận dưới trên,

Hôm sau có kẻ rao rền khắp nơi:

Các cô mỹ nữ được mời ,

Vào đền Thái tử ban thời của xinh.

Mỗi cô được tặng đã đành,

Cô nào đẹp nhứt phần mình trổi hơn.

Các cô thiếu nữ ân cần,

Cùng nhau tề tựu ở gần cửa vô.

Ai ai đều cũng điểm tô,

Rửa mình, chải tóc, ướp đồ thơm tho;

Long nheo đánh phấn láng o  [2]

Áo quần, khăn khíu như hoa tốt màu.

Tay chơn son phết làu làu,

Ngôi sao giữa trán đỏ au chói ngời  [3]

Cảnh tình xem thật tốt tươi,

Bao nhiêu thiếu nữ trước ngôi bước lần;

Thaỷ đều mắt ngó xuống chân,

Lấy làm bối rối, tỏ phần khiếp thay!

Thấy ngài cao thượng sợ ngay,

Tuy ngài trầm tỉnh, mặt mày hòa vui.

Mỗi cô bước tới trước ngôi,

Rước nâng lễ vật, lui cui rút hình.

Cô nào công chúng hoan nghinh,

Được Ngài cười mỉm với mình chút chi,

Tức thời hốt hoảng chạy đi,

E mình thấp thỏi, người thì cao sang.

Cả đoàn mỹ nữ đi ngang.

Của đà ban hết, bạn loan chưa nhìn.

Cuối cùng một ả bước lên,

Da Du  [4] trinh nữ rất nên mặn mà.

Các quan chừ mới thấy qua:

Đông cung nhổm dậy người đà khác đi.

Hình nàng Tiên nữ cung mây,

Tướng đi như thể hoa ti  [5] trên trời;

Mắt nàng như mắt con nai,

Đương mùa thích cuộc duyên hài tóc tơ;

Mặt nàng đẹp đẽ khó ngờ.

Dẫu bao nhiêu tiếng cũng chưa tả rành,

Nàng nhìn thẳng mắt sáng anh,

Hai tay chắp lại trên mình nở nang,

Đưa ra cổ ngực đoan trang,

Hỏi rằng : "Điện hạ tặng sang món nào?

Ngài rằng : "Phát hết chớ sao,

Song ta còn có món trao đỡ đàng,

Ở người đẹp đẽ muôn vàng,

Xứ nầy rỡ tiếng nhờ nàng đó nghe ! "

Sợi dây ngọc bích mang theo,

Cởi ra khỏi ngực mà đeo cho nàng.

Hai người nhìn đã chán chường,

Ái tình lúc ấy hào quang nháng liền.

***

 Về sau thành Phật giảngtruyền,

Cóngười hỏi lại căn duyên sự nầy:

Tạisao vừa thấy mà ngây.

Tấmlòng Thánh Chúa cũng vầy tình men?

Ngàirằng: "Ta trước có quen  [6]

Nhữngđời quá khứ từng phen vợ chồng.

Thuởxưa, ở chốn núi đồng,

Mộtchàng tuổi trẻ con dòng đi săn,

Mộthôm giữa cảnh suối, ngàn,

Đứngra giám thị mấy nàng tranh chơi;

Dướirừng thông, chạy khắp nơi,

Cũngnhư thỏ giỡn lúc trời sẫm qua,

Mộtcô, chàng kết vòng hoa,

Nhángra như thể sao loè trên không;

Mộtcô chàng thưởng lông công,

Kếtcùng lông trĩ, gà rừng, gà lôi;

Mộtcô, tặng trái thông đồi,

Còncô sau chót giựt mồi cuộc đua;

Chàngđem nai nhỏ trao cô,

Traoluôn tình ái khá tua mặn nồng.

Vớinhau vui vẻ rừng tòng,

Sốngthời đồng tịch, chết cùng đồng quan.

Cácngươi thấy đó khá bàn:

Giốngchôn xa thẳm cũng làn mọc lên;

Nhữngtuồng thiện ác, khổ hên,

Oánthương mến ghét có phen tái hồi.

Việclàm những kiếp xa xôi.

Thảyđều sống lại để rồi báo lâm.

Lákia sáng láng, tối tăm,

Tráinầy ngọt dịu, dằng chằng bởi duyên.

Talà chàng mới nói trên.

DaDu, nàng ấy bạn hiền thuở xưa.

BánhXe sanh tử còn đưa.

Thìcòn thấy lại việc xưa báo đền."

***

Phát đồ đâu đó vừa yên,

Các quan nhìn rõ nghe liền hết trơn.

Trở vào tâu lệnh Thiên nhan,

Hoàng nam tưởng đã phàn nàn chẳng ai.

Bỗng đâu bước tới bên ngai,

Da Du còn lão Xu rai Phật Đà [7]

Thấy nàng, chàng ngẩn người ra,

Hai bên bốn mắt nhìn qua rõ ràng;

Ngọc đeo chàng lấy tặng nàng,

Ngó nhau cũng đủ tỏ tường tình thâm,

Vua nghe vui vẻ phán rằng:

"Mồi ngon kiếm được, hãy tầm cách xoay,

Chim ưng duỗi cánh trên mây,

Lấy mồi ta nhử xuống đây mắc ngàm.

Sai quan qua đó hội đàm,

Hỏi cô gái ấy, cưới đem vào đền".

Nhưng trong họ Thích tục truyền:

Cưới người sang trọng phải nên tranh tài;

Con vua thì cũng như ai,

Thắng người tranh cuộc, duyên hài mới xong.

Cha cô gái đẹp bảo cùng:

Các ông hoàng tử cũng đồng mến yêu,

Quý ngài về tấu giữa triều,

Cùng, thương, k mã đủ điều thì vâng:

Nếu chàng sức có trổi hơn,

Thắng người đoạt cuộc lão mầng gả ngay.

Nhưng e chàng chẳng tài hay,

Vì không từng thoát khỏi bầy cấm cung."

Vua nghe, rất đỗi sầu lòng.

Vì lo Thái tử thất trong diễn tràng.

Tài tình gẫm lại nhiều trang.

Đề Bà bắn giỏi tiếng vang trong thành;

Ác Xu Na  [8] cỡi ngựa lanh.

Nan Đà  [9] thì võ có danh chúng tường.

Cười thầm tâu với Phụ vương:

"Những môn thao lược con thường học qua;

Nay xin cha kíp truyền ra,

Môn nào ai giỏi thì ta đấu cùng.

Khó gì cái cuộc kiếm cung,

Con không để mất tình chung đâu mà."

Lịnh truyền bảy bữa chẳng xa,

Đông cung Tất Đạt đứng ra sánh bày.

Ai mà thắng cuộc đấu nầy.

Da-Du mỹ nữ sẽ vầy căn duyên.

***

Đến ngày nhứt định như trên,

Vương tôn công tử bốn bên tựu về;

Những người thị tứ thôn quê

Cùng nhau hội lại vì mê cuộc nầy.

Mỹ nhơn cũng có đến đây,

Bà con cha mẹ bao vây bên mình;

Làm như đám cưới linh đình,

Trống kèn chập trổi rang rình rất xuê,

Cộ xe kết tuội treo huê,

Có thêm màn trướng, nệm kề dưới lưng.

Mấy con bò có bông chưng,

Màu vàng tô điểm trên sừng ửng ra.

Đề Bà cũng gốc hoàng gia.

Đứng ra xin cưới con nhà trâm anh; 

Nan Đà vương tử tài danh,

Ác Xu Na cũng ra tranh vợ hiền.

Kế là Thái tử bước lên,

Cỡi con Càn Trắc  [10] hí rền đám đông.

Cuộc nầy ngựa chửa từng trông.

Đến nay thấy lạ nên vùng hí lên.

Đông cung Ngài cũng ngạc nhiên.

Trông qua dân chúng sống bên hoàng thành.

Tuy là họ chẳng như mình,

Uống, ăn, mặc, ở, chẳng vinh sang bằng;

Nhưng mà vốn một tâm càn,

Khoái vui, sầu não cũng hằng trải qua.

Da Du, vừa mới thấy ra,

Nụ cười ửng nở mặt hoa đức Thầy.

Tay gò cương lụa thẳng ngay,

Chơn liền bước xuống, miệng rày hô lên:

"Ai người tài trí bực trên.

Mới là đáng đoạt ngọc liền quý ưa.

Ta đây có dáng hay chưa,

Hãy ra mà thử cho vừa lòng đi"

 Nan Đà bày cuộc bắn thi,

Trống đồng đem để cách thì sáu gưa  [11] ;

Ác xu Na sức cũng vừa,

Đề Bà xin để tám gưa thẳng lằn.

Hoàng nam Tất Đạt bảo rằng :

Trống ta hãy để xa bằng mười gưa.

Thật là xa lắc chẳng vừa,

Trông như đồng điếu  [12] hồi xưa thường dùng.

Bấy giờ ai nấy giương cung.

Nan Đà bắn lủng trống đồng đã treo,

Ác Xu Na bắn lủng theo,

Đề Bà bắn tới có chiều chính hơn:

Mọi nguời ai cũng khen rân,

Da Du thục nữ có phần ngại lo.

Ngồi che tay áo co ro.

Sợ e Thái tử để cho trật ngoài.

Cung vàng  [13] Ngài nắm thảnh thơi,

Dây cung hẳn thật gân loài thú se;

Ai người sức mạnh chúng ghê,

Mới là giương nổi kéo xê nửa phần.

Đạt Đa có ý cười thầm.

Thẳng tay kéo hết chẳng cần sức chi.

Hai đầu giáp lại tức thì.

Cây cung lúc ấy gãy đi chỗ cầm.

Phán rằng : "Đồ bỏ ai ham,

Cung nào đáng nữa, khá đam đến hầu. "

Có người hiểu việc liền tâu,

"Trong đền thờ phượng, tớ âu nhớ tường.

Cung vua Sư Tử Hiện Vương  [14]

Đời xưa còn đó chờ trang đặc kỳ."

Ngài rằng : "Đi lấy lại đây,

Cung thần mới xứng vào tay ta cầm."

Quân khiêng cung ấy lại gần,

Sườn làm bằng thép, cẩn gân bằng vàng;

Hai đầu cuốn lại bằng ngang,

Cũng như sừng quới bò mang trên đầu.

Đạt Đa thử sức cung sau,

Để trên đầu gối kéo đâu hai lần.

Bấy giờ bảo mấy hoàng thân:

"Các em kéo thử xem chừng ra sao? "

Mấy ông kéo chẳng được nào.

Thôi đành để xuống mà giao đức Thầy.

Ngài liền đón lấy vào tay,

Nghiêng mình giương nỏ, kéo day mạnh vào.

Nghe ra có tiếng thanh tao,

Ngồi nhà kẻ tật hỏi: nào tiếng chi?

Người nhà đáp lại một khi:

"Tiếng cung đền Thánh kêu đi khắp cùng.

Hôm nay Hoàng tử giương cung,

Và Ngài sắp bắn trống đồng để xa."

Cây tên Thái tử rút ra,

Tra vào, kéo thẳng, tay đà buông đi,

Mũi tên nhọn lướt đường mây,

Bắn vào lủng trống để thì tót xa;

Sức còn nên lại lướt qua,

Bay trên đồng ruộng ngó ra mịt mù.

***

Đề-Bà bày cuộc gươm đua,

Cội cây sáu ngón chém đùa dứt trơn.

Ác xu Na sức trổi hơn,

Lựa cây bảy ngón, gươm trân chặt liền.

Nan Đà kiếm thuật chúng kiêng,

Cây dày chín ngón, người bèn chém ngay.

Đến phiên Thái tử ra tay.

Có hai cây lớn mọc bày theo nhau,

Lưỡi gươm nương sức nhiệm mầu,

Phụp vào một cái, lìa đầu hai cây;

Gươm Ngài chém thật rất ngay,

Hai cây đều đứt, đứng y như thường.

Nan Đà vội vã lời buông:

Lưỡi gươm chẳng phủn, tìm đường trở lui.

Mỹ nhơn lo sợ bồi hồi,

Xem hai cây nọ nhánh chồi còn nguyên.

Thần phong làm gió nổi lên,

Hai tàn cây mịch ngã trên mặt đồi.

***

Quân đem ngựa giỏi tới rồi,

Chạy quanh đồng cỏ ba hồi thật mau;

Nhưng con Càn Trắc dẫn đầu,

Lưới ăn hạng nhứt, bỏ sau xa vời.

Ngựa ngài sức chạy rất tài,

Trong mồm nước dãi chảy nhoài đường đi,

Nước vừa thấm đất một khi,

Hai mươi lằn giáo nó thì chạy xong.

Nan Đà nói giữa đám đông:

"Cỡi con Càn Trắc ta không thua mà.

Bây giờ ngựa chứng đem ra.

Xem ai cỡi giỏi mới là đáng hơn."

Mã phu được lệnh đem dâng.

Ngựa ô đen hắc như cơn tối trời;

Ba dây lòi tói cột ngoài,

Mắt xem dữ tợn, mũi ngời nở bung;

 Bộ đồ bắt kế đã không.

Móng chơn  bằng sắt chưa dùng đóng mang;

Là vì ngựa hãy còn hoang.

Chưa ai lên cỡi tập đường bước thông.

Ba vì thế tử lên xong.

Bị con ngựa chứng vẫy vùng té ngay;

Áo quần bụi bậm dính đầy,

Lại thêm hổ thẹn tài nầy thô sơ.

Ác Xu Na sức có thừa,

Được ngồi trên ngựa, tay quơ mở xiềng;

Hai chơn thúc lấy hai bên,

Cái hàm thiết ngựa, người bèn siết vô.

Một phen sợ sệt, điên rồ.

Cánh đồng ngựa hoảng chạy phô một vòng.

Thình lình trở mặt sau hông,

Miệng nhăn răng dữ, chơn vùng đá lên;

Làm cho chàng té một bên,

Và toan lướt tới đạp trên thân hình.

Nhờ đoàn giữ ngựa mắt lanh,

 Mau chơn chạy tới tách rành ra cho.

Mọi người khi ấy nói to :

"Ngựa yêu, Hoàng tử hãy lo chớ gần,

Ruột gan tợ bão tưng bừng,

Máu me như thể lửa phừng đỏ au."

Đạt Đa Thái tử yêu cầu:

" Dây xiềng bỏ hết, mặc dầu ta đương."

Nắm nơi gáy ngựa nhẹ nhàng.

Buông lời nhỏ nhắn dịu dàng dễ nghe;

Bàn tay bên mặt lấy che,

Đắp trên mắt ngựa, vuốt ve mặt dài;

Kéo lần từ cổ tới vai,

Lòn qua hông ngựa, tay Ngài măn mo.

Lạ lùng ai cũng nhận cho.

Thấy con ngựa dữ co ro hiền lành.

Chẳng còn  cứng cổ tinh ranh,

Đứng êm dường thể biết rành kỉnh vâng.

Để cho Thái-tử lên lưng,

Chơn lần bước tới, ý tuân theo Ngài.

Xem ra, công chúng ghê ai?

Hô rằng: "Tất-Đạt cao tài hết trơn.

Thôi đừng tranh nữa còn hơn.

Có ai qua nổi người Nhơn trong Đền."

Mấy ai tranh đấu hô lên:

" Thật Ngài đệ nhứt, đứng trên bọn nầy."

Cha cô mỹ nữ nói ngay:

" Lòng ta cũng muốn chàng nay thắng người;

Chúng ta đã mến chàng rồi,

Bây giờ thêm phục, hết hồi nghi nan.

Lạ cho kẻ ở điện đàn,

Miệt mài trong cuộc truy hoan đã nhiều;

Thế mà cung kiếm cao siêu,

Hơn người vượt bể, lên đèo, xuống hang.

Nay chàng thắng cuộc vẻ vang,

Hãy đem bạn ngọc mỹ nương về đền."

Dứt lời, công  chúa đứng lên,

Vòng hoa lài tốt cầm bên tay mình,

Lướt qua khỏi đám chung quanh.

Khăn vàng sọc sặm phủ xinh trán đầu  [15]

Tướng nàng trân trọng làu làu.

Đi qua trước mặt vương hầu chư  công.

Đến nơi giáp mặt Đông cung.

Xem Ngài rất đẹp, đứng cùng ngựa ô;

Ngựa thần đưa thẳng cổ to.

Để cho Ngài vịn đặng chờ mỹ nương,

Cúi chào Hoàng tử thiện lương,

Mặt nàng sáng rỡ có đường khoái vui;

Vòng hoa nàng tặng Ngài đeo,

Nghiêng đầu ngực bạn, bùi ngùi yêu thương.

Hai chơn qùi xuống gọn gàng,

Thưa rằng : " Tiện thiếp vì chàng xin theo."

Mọi người ai nấy mừng reo,

Trông ra đôi bạn mỹ miều xứng thay!

Cùng nhau tay lại cầm tay.

Càng thuần vẻ ngọc càng say tấm tình.

Bước đi nàng vấn khăn xinh.

Khăn vàng sọc sặm bên mình thường mang.

***

 Chừng Ngài thành Phật mở đàng.

Trong khi truyền Giáo, chúng thường hỏi thưa.

Hỏi qua nghĩa cũ tình xưa,

Tại sao nàng vấng khăn tua đen vàng,

Và đi dáng điệu oai cường,

Xem trong công-chúng như dường chẳng ai?

Thế Tôn phán dạy mấy lời:

"Việc này ta rõ, người đời khó thông.

Tử sanh còn mắc trong vòng,

Việc xưa tình cũ thảy đồng tái sanh.

Những đời từ trước khó rành,

Vẫn còn hiện lại cho mình cũng y.

Ta đây nhớ việc thuở kia,

Hằng sa năm trước, có khi bao đời !

Bây giờ ngôi Phật viễn khơi,

Ngày xưa làm cọp ở nơi rừng già,

Ngày ngày ẩn dưới hố xa,

Nằm trong bụi cỏ đợi mà hươu nai;

Chúng đi ăn cỏ hôm mai,

Đến gần sẽ nạp mạng đời chớ lo !

Có khi dưới ánh sao mờ,

Ta đi kiếm thịt ăn cho đỡ lòng,

Lơ-thơ đường suối nẻo cong,

Người không chừa bỏ, thú hòng ngại đâu!

Trong khi ta ở rừng sâu,

Hoặc nơi lầy rậm đế lau mọc đầy.

Ta cùng chúng cọp bạn bầy,

Bỗng con cọp cái lại gây mối thù.

Cọp nầy tốt đẹp đứng đầu,

Vàng đen xen lẫn hai màu nơi thân;

Cũng như khăn của mỹnhân,

Vì ta nàng đội trong sân võ đài.

Trong rừng lũ cọp tranh tài,

Nanh qua vuốt lại chẳng ai nhịn nhường.

Dưới hoa,cọp cái nhìn tường,

Trông ta cùng bạn máu hường tuông trôi.

Sau nầy ta thắng được rồi,

Nàng bèn đi đến, tỏ hồi vui ưng ;

Bước ngang mấy vị vua rừng,

Nàng không đoái chúng vừa chừng thua ta.

Hông ta đương lúc thở ra,

Lưỡi nàng liếm lấy chừng là vuốt ve.

Tướng nàng lúc ấy oai ghê,

Song song đôi lứa đề huề rừng sâu.

Bánh xe Sanh tử lần lâu,

Thấp cao đều chuyển, đâu đâu cũng vần."

***

Bên người chịu gả mỹ-nhân.

Chọn ngày tháng tốt châu-trần kết duyên.

Gối bằng vàng thiệt kê lên.

Trải ra khảm quí lót trên mà ngồi:

Dây bông dăng sẵn đó rồi,

Tơ hồng nối lấy hai người bên tay;

Bánh ngon cắt bẻ ra ngay.

Cơm ăn dầu xứt cũng bầy hết ra.

Sữa tươi son đỏ trộn pha,

Thả rơm hai cọng là đà trôi xê:

Song song hai cọng giao kề,

Ấy là điềm tốt tình kia tới già.

Có người đem bếp lửa ra,

Vợ chồng bảy bước lướt qua ba vòng  [16]

Kế là bố thí bần cùng,

Sư tăng, chùa miễu cũng đồng cúng dâng.

Các sư cầu phước cầu phần,

Kệ kinh, thần chú đọc rân trong ngoài,

Áo xiêm đôi bạn hòa hai.

Buộc ràng nhau lại, sống đời có nhau.

Cha cô mỹ nữ liền tâu:

"Con tôi rày đã về hầu Ngài đây.

Sắn bìm nương tựa bóng cây,

Xin người quân tử khá hay rộng tình!

Trống kèn chập trỗi liên thinh,

Họ hàng đưa gái về dinh nhà chồng,

Từ đây phu phụ họp đồng,

Càng lâu càng thắm càng nồng tấm yêu.

***

Ái tình thắt buộc vẫn nhiều,

Nhưng vua chưa chắc, còn điều hồ nghi.

Cất nên ngục thất tinh vi,

Kiểu nhà khéo lạ cảnh chi chẳng bằng,

Để cho Thái tử ở ăn,

Hưởng đời thư thả vui hằng hơn ai.

Giữa nơi cảnh đất cất đài,

Có hòa núi biếc mọc ngay lên trời.

Dưới chơn núi, có dòng khơi  [17]

Từ non Hỷ-Mã  [18] là nơi phát nguồn,

Chảy lần như vậy mãi luôn,

Sau cùng đổ cả mà tuôn sông Hằng  [19]

Phía Nam cây lớn chặn ngang.

Tách riêng biệt thự bởi tàng nhánh cao.

Cảnh đền êm ái thanh tao.

Chẳng nghe thấy tiếng xôn xao thị thiền.

Lâu lâu, một ngọn gió xiên,

Bạt vào nghe tiếng dưới miền chợ xa.

Trên phía Bắc, núi Hy-Ma  [20]

Dốc cao chớn chở  thấy mà phát ghê;

Phân ra hàng ngũ chỉnh tề.

Trên thì tuyết phủ chẳng hề rã tan;

Núi cao lên chí mây ngàn,

Xem ra to lớn, đủ giàn oai-nghi.

Đảnh thì nhiều cái khác đi,

Nhọn, tròn, bằng phẳng, trơn lì cũng nên.

Nhiều hòn xanh biếc nhô lên;

Có hòn nhọn lểu như kim đồng-hồ.

Hố sâu thăm thẳm đường vô,

Có nhiều vực hiểm dốc phô ra ngoài.

Thấy vầy, trí nghĩ vượt khơi;

Tưởng điều cao thượng, xa vời đâu đâu,

Dường như bay bổng tít mù,

Ta cùng Tiên Thánh gặp nhau luận đàm.

Dưới miền tuyết phủ hằng năm.

Ấy toàn rừng rậm tối tăm mịt mờ;

Xen vào những thác nên thơ,

Nước tuôn sáng rỡ, mây lờ đờ trôi.

Phía dưới nữa, mấy cảnh đồi,

Bá, tòng, cổ thọ mọc thôi dẫy đầy,

Trĩ kêu, beo rống vang vầy,

Chiên rừng bé hé, ó bầy la rân.

Dưới thấp nữa, cảnh đồng gần,

Xem ra như khảm trải chân bàn thờ;

Đồi cao, rừng rậm, non mờ,

Xa trông như thể bàn thờ Thánh linh.

Những nhà mỹ thuật tài tình,

Chọn nơi cao ráo cất đình nguy nga;

Hai bên xây tháp mấy tòa;

Với nhiều phòng ốc cột hoa rỡ ràng.

Mấy cây đà lớn bắt ngang.

Thảy đều trạm trổ những gương nước nhà:

Tích nàng mỹ nữ Ra đa  [21]

Cùng ông hiền thánh Rich na  [22] yêu vì;

Lại còn mấy chuyện ly kỳ.

Si Ta  [23] trinh nữ thọ nguy giữa rừng.

Hung thần ép buộc phải ưng,

Chồng nàng đến kịp liệu chừng cứu ra;

Tích cô gái đẹp Rô-Ba  [24]

Cũng là chuyện ngộ trên đà có ghi,

Giữa nhà, cửa lớn oai nghi,

Khắc hình Voi thánh  [25] thần nầy rất linh:

Tục người Ấn Độ kinh thành,

Hình Voi biểu hiện thông minh, phú cường.

Lần theo mấy nẻo trong vườn.

Đi qua sân rộng đến giàn cửa trong;

Cửa bằng cẩm thạch gân hồng,

Thanh ngang, tấm ngạch cũng đồng đá xinh.

Đàn hương nhiều cửa rất tinh.

Với nhiều khuôn chạm họa hình tốt tươi,

Bước qua ngạch cửa dạo chơi,

Phía trong, phòng thất lắm nơi trang hoàng;

Thang lầu nhiều cái đẹp sang,

Hành lang mấy dãy có tường có song,

Vách thì họa khéo vô cùng,

Cột nhà xây dựng dính chùm với nhau.

Có làm hồ chứa nước sâu,

Hoa sen đua nở làu làu tốt xinh;

Pha lê nhiều chậu trắng tinh,

Chứa đoàn cá lội, vàng, xanh, đỏ, hồng.

Ngoài vườn ánh sáng tươi trong.

Xem ra bầy lộc đương cùng nhau ăn.

Một đoàn chim chóc lăng xăng,

Khoe nhiều màu sắc trong lằn dừa xanh.

Dài theo mấy kẹt vách thành,

Chim câu làm ổ sống sanh mãn đời.

Ở trong sân gạchsáng ngời,

Bầy công qua lại, đuôi phơi tốt lành.

Cò ngà lông lá trắng tinh,

Với chim mèo đậu đưa mình tr ở vô.

Két xanh cổ tợ son tô,

Bay theo ăn trái tựa hồ chín cây;

Mấy con rắn mối nhác thay,

Cũng đeo rào sắt phơi ngay bóng trời;

Ít con sóc nhỏ quen hơi;

Vào tay mổ hột của người đưa ra;

Cảnh nhà hẳn thật an hòa,

Kìa con rắn hổ dưới hoa ngủ ngày;

Rắn nầy cho chủ  điềm may,

Nằm khoanh hơ nắng chói rày ấm lưng;

Con dê chạy giỡn tưng bừng,

Đây bầy khỉ đột nháy trừng qụa kia,

Thảy đều bác ái đề huề,

Kẻ hầu người hạ sớm khuy chí bền;

Bao giờ có lệnh bề trên,

Tức thì kẻ dưới chạy lên ứng chào,

Mặt mày ai nấy thanh tao,

Nói lời dịu ngọt, việc nào cũng lanh;

Mọi người vui vẻ làm lành,

Tuân lời chỉ bảo, thích tình thi ân,

Cuộc đời phỉ chí muôn phần,

Cũng như dòng nước bên gần có hoa;

Hẳn là một cảnh trào ca,

Da-Du rày đã làm bà hoàng-phi .

***

Có trăm phòng thất tinh vi,

Lại còn một chỗ ẩn đi xa vòng;

Chốn nầy khéo léo vô song;

Những điều bày trí thích lòng hưởng qua.

Một sân rộng rãi tách ra,

Bốn bề vách phủ, cách xa cõi ngoài,

Giữa là hồ nước trong ngời,

Làm bằng cẩm thạch trắng tươi sáng lòa,

Dựa bờ , thang bực, miệng hồ,

Thảy đều cẩn đá bông hoa tốt màu,

Chốn nầy mát mẻ hơn đâu,

Ở chơi cũng sướng, giải sầu cũng xuê;

Tỷ như trong buổi mùa hè,

Mà đi trên tuyết có bề thích ưa,

Ánh trời chiếu xuống buổi trưa

Lòn qua cánh cửa, thấu vừa tới trong,

Chẳng còn nóng nảy , nực nồng,

Dịu dàng , mát mịn như lồng ánh mai,

Êm đềm tình ái thanh mai

Ban trưa lại giống sớm mai và chiều.

Phía trong cửa chốn mỹ miều,

Phòng loan lộng lẫy khác chìu thế gian;

Ánh đèn dịu chiếu trướng màn,

Thắp bằng dầu tốt, thơm tràn chỗ dư;

Cửa hông bằng ố xà cừ

Màn treo có kết sao như giăng hàng;

Mùng tơ trướng phủ bằng vàng,

Để cho ngọc nữ riêng nàng bước qua.

Trong phòng khó nhận cho ra,

Ban ngày hay tối cũng là như nhau,

Mịn màng ánh sáng một màu,

Trưa, chiều cũng thấy như đầu buổi nay

Gió lòn mát mẻ đêm ngày,

Lúc nào cũng có những tay địch đờn.

Kẻ hầu dâng các món hơn,

Bánh làm có tuyết trên sơn Hỹ mà;

Trái cây còn đọng sương sa,

Mứt thì đủ thứ ăn qua ngọt ngào;

Nước dừa mới bẻ đưa vào,

Chén ngà đựng lấy dồi dào vẻ tươi;

Một đoàn vũ nữ vui cười,

Múa men, hầu rượu, vóc người như mai.

Lại thêm bọn nhạc trổ tài,

Chực hầu dưới trướng ngày dài lẫn đêm.

Chờ Ngài tỉnh giấc mộng êm,

Tức thì xướng họa cho thêm vui lòng;

Dưới hoa nhạc trổi lung tung

Hòa cùng tiếng hát mặn nồng tình yêu.

Mấy cô vũ nữ mỹ miều,

Ôm nhau nhảy múa có chiều gợi duyên,

Dưới chân lục lạc khua lên,

Hai tay dịu nhiễu rập bên tiếng cầm.

Trong phòng nồng nực hương trầm,

Với mùi chiêm bặc  [26] âm thầm xông ra.

Dường như Thái tử ngà ngà

Tựa đầu tay bạn  [27] ngủ qua một thời;

Đạt Đa hưởng đủ sự đời,

Ở trong đền ấy quên ngoài chúng sanh!

***

Đức vua truyền dạy rành rành:

Trong cung Thái tử khéo trình lời phân;

Chẳng ai được phép than thân,

Chết, già, đau ốm chẳng cần nói ra.

Cô nào hình sắc phôi pha,

Hai chân mệt mỏi nhảy ca chẳng đồng,

Tức thì xa lánh cấm cung,

Để cho Thái tử khỏi trông mà buồn.

Có quan hầu cận coi luôn,

Chẳng cho ai nói đến tuồng thế gian:

Choán đầy sầu, khổ, khóc, than,

Sợ, lo, đau đớn,với giàn hỏa thiêu.

Ca nhi vũ nữ kém chiều,

Tóc xen màu bạc, phạm điều lịch thanh.

Hoa khô lá rụng xa cành,

Có người hái quét, chẳng dành để lâu.

Bao nhiêu những cảnh u sầu,

Các quan phải liệu mà hầu tránh ra,

Vua rằng: "Thái tử Đạt Đa,

Trong khi niên thiếu cách xa khổ đời,

Khỏi điều trước mắt bên tai,

Khỏi điều suy nghĩ trí thời được êm;

Rồi ra cõi Đạo chẳng tìm,

Lên ngôi trị nước càng thêm vững lòng;

Một mình oai thế anh hùng,

Các nơi xếp giáp phục tùng sức cao,"

***

Đông cung ngự cảnh thanh tao,

Nhưng mà đâu có khác nào ngục trung,

Ái tình buộc giữ chim lồng,

Mấy điều thỏa dục như song nhốt Ngài.

Đức vua xây vách thành dài,

Ngoài thì cửa sắt phải gài hai bên;

Cả trăm người mới dở lên,

trong khi mở đóng tiếng rền thấu xa.

Vua còn làm cửa thêm ra,

Có hai cái nữa mới là chắc tay.

Vậy nên muốn thoát đều nầy,

Phải qua ba bận cửa dày, song to,

Cắt người đứng giữ siêng lo,

Vua truyền: "Chẳng được mở cho kẻ nào

Dầu là Thái tử trong trào,

Nếu người trái lịnh thì ta chém đầu."


 

[1] Chiêm-bạc hoa (champaks) thứ hoa ở Ấn Độ rất thơm 

[2]Có một thứ phấn làm bằng kim khí để thoa long nheo. 

[3] Người đàn bà Ấn độ có tục để nơi trán kẽ giữa lông mày một món đồ trang điểm bằng ngọc. 

[4] Da du-đà-la (Ysôdhara) 

[5] Par ati  Tiên trên trời  vợ của đức Siva. 

[6] Chúng ta có quen từ những đời trước. 

[7]SoubraBouđdha. 

[8] Arzouna 

[9] Nanda 

[10] Ngựa Càn Trắc (Kantaka) 

[11] Phía trước đã có nói rằng một người chạy đặng bốn chục hơi thở thì bằng một gưa, hay là nói cho rõ hơn, một gưa là 1.300 thước chơn ăng lê (1.30o pieds anglais). 

[12] Hồi xưa dùng đồng điếu bằng miếng sò, miếng ố. 

[13] Cung sơn vàng và đỏ. 

[14] Sư Tử Hiện Vương ( SinhaHânou). 

[15] Cái khăn choàng màu vàng xen lẫn màu đen sạm.  

[16] Phong tục Ấn  Độ của phái Bà La Môn thì làm lễ đi vòng theo ngọn lửa ba lần. 

[17] Sông Rohini. 

[18]  Himalaya. 

[19] Sông Hằng-Hà (Gange). 

[20]Himalaya. 

[21] Ra Da (Radha). 

[22] Rich Na  (Krixhna). Ra-Đa là tình nhơn của Rich-Na. Ông nầy là một vị Thánh sống rất có danh tiếng ở Ấn Độ. Người ta có làm nhiều thi ca về tình sử của ông. 

[23] Sita (Sita): vợ của Ra-Ma, nàng là cốt chuyện thần tiên Ra-ma--da-Na ( Ramadana ). 

[24] Rô Ba (Draupadi): Mỹ-nữ, cốt chuyện Ma-ha-ba-ra-ta (Ma-ha Bharata). 

[25]Voi thánh, tiếng Phạn : Ga-nết-ha ( Ganessha ) là một vị Thiên-thần, mình người đầu voi, hình vẽ ngồi thòng vòi xuống nghiêng nghiêng. 

[26] Chiêm bặc (Champak): một thứ hương thơm rất quý. 

[27] Ngủ trên tay vợ.

---o0o----

Lời tựa| Phần 1| Phần 2| Phần 3| Phần 4

 Phần 5| Phần 6| Phần 7| Phần 8 

 --o0o--

Vi tính : Bích Hương

Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật : 01-01-03


Webmaster:quangduc@quangduc.com

Trở về Trang Văn Phật Giáo

Đầu trang

 

Biên tập nội dung : Tỳ Kheo Thích Nguyên Tạng
Xin gởi bài mới và ý kiến đóng góp cho Trang Nhà qua địa chỉ : quangduc@quangduc.com