Tình
Mẹ
Hòa
thượng Thích Hộ Giác
---
o0o
---
Mùa thu buồn. Trời thu lạnh. Gió thu
hắt hiu thì thầm như trao gởi, nhắn nhủ những kỷ niệm ân tình
giữa hai miền sống, chết. Phải chăng mùa thu về nhắc nhở ta những
ân tình chưa thỏa, những mộng đời chưa tan trong cái xoay vần của
nhân duyên sanh diệt.
Nếu nơi đây, mặt trời đã không ngừng chứng kiến
những cảnh dâu bể tang thương, những cảnh tương tàn tương sát,
thì nơi kia, bóng đêm cũng không ngừng vây phủ những oan hồn ủy
m?ừa kêu gào bi thương vừa lang thang thất thểu. Trong hai cõi sống
và chết, sinh linh cũng chỉ là những đứa con lạc lõng giữa bụi
đời tham vọng huyễn hư, hoặc cũng chỉ là những bóng ma vật vờ
trong trường dạ u linh, tìm nước tĩnh bình để giải oan thoát khổ.
Mùa thu cũng là mùa tiêu biểu cho nỗi nhớ niềm
thương : ngoài trời nào cảnh sụt sùi mưa dầm tháng bảy, nào cảnh
xương khô lạnh ngắt heo may, nào cảnh lá vàng lìa cành xa cội, nào
cảnh mưa sa lác đác mộ phần, tất cả ngoại cảnh nầy đều khiến
nội tâm nhói đau nỗi niềm hoài cảm, nhất là những u hồn bên kia
thế giới. Và mùa thu về cũng báo hiệu mùa Vu Lan báo hiếu : mùa
của mẹ, mùa của cha, mùa của Tổ tiên gia tộc, mùa mà những đóa
hoa hồng đỏ thắm nở trên áo của những ai may mắn còn mẹ, và
những đóa hoa hồng trắng nhạt sẽ nở trên áo của những ai bất
hạnh sớm mất mẹ hiền.
Nói đến tình mẹ thì quả thật trên quả đất nầy
không có thứ tình nào đậm đà lai láng, thiêng liêng và bất
diệt như tình mẹ.
Tình mẹ không chỉ ngọt ngào như dòng suối mà là
những dòng máu đỏ khởi nguồn từ tim và reo chảy về tim; không
chỉ là bầu trời trong sáng chiếu ánh trăng sao, mà là những tế
bào mạch huyệt đang lưu lộ căng đầy và vận hành trong toàn thân;
không chỉ là một kho tàng vô tận để cung cấp cho sự sinh tồn vạn
loại.
Trên thế gian nầy có nhiều kỳ quan nhưng trái tim của
mẹ mới thật là đệ nhất kỳ quan. Vì trái tim của mẹ là một
thứ kỳ quan sống động linh hoạt. Trong khi các kỳ quan khác đều
chết đứng bất động. Đối với kỳ quan nầy chúng ta không cần
phải phí công tốn của để tìm kiếm quan chiêm, vì chính kỳ quan
tuyệt bích ấy đã ở trong ta từ lúc mới tượng hình, và theo năm
tháng kỳ quan nầy lại càng trở nên kỳ ảo, vĩ đại, vô tiền
khoáng hậu.
Các kỳ quan trên thế giới đều kiến tạo bằng vật
liệu kiến trúc gần giống nhau, chỉ khác mô hình, hình thể. Còn kỳ
quan là trái tim của mẹ thì cách cấu trúc hoàn toàn dị biệt về
cả hai phương diện : vật thể và tâm thể. Vật thể là điều kiện
tổng hợp của thịt, máu, động mạch, các ống dẫn máu ra vào. Sự
vận hành của không khí tức không đại; sự lưu chuyển của máu
tức thủy đại; sự điều hòa ấm áp tức hỏa đại; các cơ thịt
tự động cấu hợp của tim tức địa đại; và sự hô hấp tự
nhiên của toàn bộ trái tim tức thức đại.
Về mặt tâm thể thì chúng ta có thể tìm được bốn
thể tánh vô lượng, quảng đại, biến mãn trong trái tim mẹ, đó
là : Từ Bi Hỉ Xả.
TỪ là trạng thái tâm ai mẫn, hiền hòa, sẵn sàng
ban rải cho một đối tượng hoặc nhiều đối tượng mới bắt đầu
tượng hình hay sắp sửa thành hình. Ở đây, thai bào là đối
tượng tuyệt đối phải được ban rải cẩn trì, dù trong không gian
hạn hẹp, dù qua thời gian lâu mau, dù đứng về mặt khách thể, dù
trực thuộc phương diện chủ thể.Về thể cách ban rải thì có nguyện
và hạnh.
Nguyện, tức dùng lực cầu nguyện van vái Phật Trời
phò hộ thai bào được bình an vô sự suốt thời gian 9 tháng cưu
mang và hằng tâm nguyện sao đến ngày khai hoa nở nhụy, thai nhi
được mở mắt chào đời với thân hình nguyên vẹn cụ túc lục
căn.
Hạnh, tức hành động cẩn trì trong oai nghi : đi đứng
ngồi nằm; trong chánh hạnh : nói năng, ăn uống, cách nhìn, cách nghe,
thậm chí luôn luôn chánh niệm không dám buông lung tà tâm, nóng
giận sợ ảnh hưởng thai bào. Có những hiền mẫu phát tâm bố
thí, cúng dường, trì trai, niệm Phật khi biết mình thọ thai. Tâm từ
nầy của mẹ khởi phát chính thức ngay khi biết mình đã thực sự
mang thai và cứ như vậy tiếp diễn cho đến ngày nở nhụy khai hoa.
BI là tâm vô lượng thứ hai của mẹ phát xuất cùng
lúc với tiếng khóc chào đời của thai nhi. Tâm bi nầy khó mà
diễn tả chính xác hết ý. Vì tâm bi được chuyển tiếp từ tâm
Từ sau 9 tháng trông ngóng đợi chờ, mừng mừng sợ sợ, mặc
dù lòng đã dặn lòng : "Tất cả đều diễn tiến tốt đẹp, mẹ
tròn con vuông, trên có Phật Trời phò hộ, dưới có mẹ cha
hướng dẫn và chính mình cũng hết mực dưỡng thai". Nhưng tránh
không khỏi những phút giây bồi hồi, phập phòng, lo sợ, mặc dù
đã tự cố gắng trấn an. Thế mà giờ đây tiếng khóc hài nhi đã
kéo mẹ về thực tại sau những giờ phút đớn đau, bàng hoàng vì
sanh nở thì bảo sao mẹ hiền không vui mừng, sung sướng cho được.
Nhìn kỹ mặt con, mẹ càng thương yêu ngập lòng. Chính hai tâm vô
lượng Từ và Bi nầy đã dung hợp, trợ duyên nhau một cách tương
tục kỳ diệu nên đã biến máu hồng thành sữa trắng để nuôi con.
HỈ là tâm vô lượng thứ ba của mẹ. Tâm nầy
được phát hiện cụ thể nhất là lúc cha mẹ nhìn con mấp máy đôi
môi bập bẹ kêu "Ba" kêu "Má", và chập chững tập
đi một mình từng bước không vững, rồi lần lần trở nên chững
chạc, biết ăn, biết nói, biết cười, biết làm xấu. Con càng khôn
lớn, mẹ càng vui mừng. Vì con là núm ruột, là hòn máu, là một
phần trong cơ thể mẹ, là kho tàng vô giá, là nguồn hạnh phúc vô
bờ. Giờ đây con đà khôn lớn, trưởng thành, bảo sao mẹ hiền
không vui mừng cho được. Bất cứ cử chỉ nào, lời nói nào,
hành động nào của con trẻ, dù vô tư, không đòi hỏi phải khôn
ngoan, cũng đủ làm cho mẹ sung sướng ngập lòng. Vả lại niềm vui
của mẹ là con, và mẹ thì cũng chỉ biết vui với con mà thôi. Con
là nguồn an ủi duy nhất của mẹ. Do đó, con đau là mẹ xót, con mạnh
là mẹ mừng. Có con một bên, mẹ cảm thấy cuộc đời là màu
hồng, là bầu trời mùa xuân và tất cả hiện hữu đều có ý
nghĩa, đáng yêu. Vắng con, mẹ cảm thấy lẻ loi, hiu quạnh, bầu trời
là cả một mùa thu, tất cả hiện hữu trở nên vô nghĩa và mẹ
tự thấy mình bạc phước vô phần.
XẢ là tâm vô lượng thứ tư của mẹ. Tâm nầy của
mẹ tự động hiển lộ trong hai trường hợp nghịch cảnh hoặc thuận
duyên. Tâm xả hiện lộ trong nghịch cảnh đó là những khi con giận,
con hờn, con nặng lời lớn tiếng, con phụ rẩy mẹ cha, con ngỗ nghịch
phạm thượng, trong tất cả tình huống ấy, mẹ cha chẳng những cam
tâm cúi đầu chấp nhận, không hề oán giận nguyền rủa con mà còn
sẵn sàng rộng dung tha thứ.
Còn tâm xả của mẹ được thấy trong thuận cảnh là
khi con cái thành nhơn chi mỹ, cha mẹ thận trọng lựa chọn những gia
đình hiền lương, đạo đức, có học, có hạnh để dựng vợ gả
chồng, và sau khi con cái đã yên bề gia thất thì lòng cha mẹ bớt lo
lắng, ưu tư, có thể tạm an tâm để sống những chuỗi ngày còn
lại. Do vậy, tâm xả phải hiểu tận tường rằng xả không chỉ có
nghĩa là cảm thông, xả bỏ, tha thứ, không chấp thủ như trường
hợp nghịch cảnh; mà xả còn là một trạng thái tự tin, an tâm, vô
thưởng vô phạt như vừa kể trong phần thuận cảnh.
Một thứ kỳ quan sinh động, linh hoạt, khế lý, khế
cơ, nhất là biết cung ứng đầy đủ mọi thứ nhu cầu của con cái
trên hai phương diện vật lý và tâm lý, thử hỏi như vậy trái tim
của mẹ có đáng được công nhận là "đệ nhất kỳ quan"
hay không. Chính vì cha mẹ có đủ bốn tâm vô lượng, nên đức
Phật xưng tụng cha mẹ là "trời phạm thiên", là "giáo
sư đầu đời", là "vị tiên ban đầu" và là "bậc
đáng cúng dường".
Thật ra trên thế gian nầy, mối tình nào, chung cuộc,
cũng đều phai mờ trong tim ta, trong ký ức ta. Duy nhất chỉ có tình
mẹ là thiên thu bất biến. Sở dĩ tình mẹ tồn tại vĩnh viễn vì
tình mẹ thương con như biển hồ lai láng, như trái đất bao dung, như
bầu trời hiến dâng sự sống, như gió xuân ban rải sự mát mẻ cho
muôn loài, không có bất cứ sự lựa chọn nào trong tình mẹ
thương con, tình mẹ vượt thời gian, không gian, chỉ cho mà không cần
nhận, cho vô điều kiện, cho bình đẳng không phân biệt đẹp xấu,
trí ngu, giàu nghèo, có hiếu hay bất hiếu.
Chính vì tình mẹ như vậy nên không bao giờ bị ngoại
cảnh chi phối. Nghĩa là tình mẹ thương con không có biên giới. Vậy,
bạn nào còn cha còn mẹ thì bạn là người diễm phúc nhất đời.
Vì không có niềm vui nào thiêng liêng, đậm đà bằng niềm vui còn
mẹ và cũng không có nỗi buồn nào ray rứt xót xa bằng nỗi buồn
mất mẹ.
Một Phật tử ở Phan Thiết, đạo hữu Lê Minh Hớn,
đã làm sống dậy tình mẹ trong chúng ta vô cùng ý nhị : "Ta còn
có mẹ, mẹ hát đưa ta, tiếng hát xa xưa buồn quá đỗi, nhà ai giã
gạo trưa hè. Mẹ hát à ơi ! võng trời kẽo kẹt, da trời xanh ngắt
cửa đông. Người đâu có biết : Mẹ bồng ta cả tuổi ban đầu.
Câu hát ngày xưa chín vàng chín đỏ. Ba mươi tuổi đời lăng lắc
đong đưa. Ba mươi tuổi đầu mẹ còn coi nhỏ, đưa từng trái bắp củ
khoai. Ngày đó ta về, mẹ còn vuốt tóc. Người biết không, ta khóc
trong lòng !".
Do đó, nếu chúng ta vì miếng mồi đỉnh chung ngắn
ngủi, vì tương lai sự nghiệp mơ hồ mà quên bổn phận thần tỉnh mộ
khang, quạt nồng đắp lạnh, thì thật là lỗi đạo làm con, nếu không
nói là bất hiếu./.
---
o0o
---
|
Mục lục Tác giả
|
---
o0o
---
Vi
tính: Hải Hạnh
Trình
bày:
Nhị
Tường
Cập
nhật
ngày: 01-08-2002
