Trang tiếng Việt

 Trang Nhà Quảng Đức

Trang tiếng Anh

Phật giáo & Xã Hội


...... ... .

 

 

 

Gia Ðình & Con Cái

 

Thubten Chodron

Diệu Liên- dịch

---o0o---

Thubten Chodron, là một nữ tu sĩ Phật giáo Mỹ.  Bà đã tu học ở Aán Ðộ, Nepal và đã đến nhiều nơi trên thế giới để thuyết giảng Phật Pháp cũng như dạy tu Thiền.  Bà từng dạy ở Trung tâm Phật giáo Amitabha ở Singapore, trước khi trở về Seatle, Mỹ, để trông coi Hội Pháp Hữu (Dharma Friendship Foundation).

Sau đây là trích dịch những câu hỏi thường được đặt ra của Phật tử về gia đình và con cái.

Pht giáo có th giúp được gì cho đời sng gia đình ca chúng ta?

 S hòa thun trong gia đình rt quan trng.  Gia đình xào xáo, tan v gây kh đau cho cha m cũng như con cái.  Nếu nhng cp uyên ương tiến ti hôn nhân vi ý nghĩ là hôn nhân s mang đến cho h lc thú hay nim vui thì h s tht vng, ri đi đến tan v.  Vì khi h không tìm được nim vui, lc thú như h mong đợi, h s tht vng, kh đau đưa đến bt hòa, mm móng đổ v.  Có nhiu người li tiếp tc đi tìm đối tượng mi, để ri cũng li tht vng.  Ðây là mt thí d đin hình v vic bám víu, theo đui hnh phúc cá nhân ch mang li kh đau cho chính cá nhân đó và nhng người chung quanh.

Tt hơn là trong mi quan h gia hai người khác phái, nên đặt trng tâm vào Pht Pháp.  Có nghĩa là c hai người đều quyết tâm sng đạo đức và phát trin lòng t bi đối vi mi chúng sinh.  Nếu hai người đã trao đổi, cam kết vi nhau rõ ràng như thế, h s có th giúp đở nhau trên nhiu phương din: Khi mt thành viên tr nên chán lười, bê tr trong vic tu tp, h có th ngi li vi nhau bàn phương cách sa đổi.  Nếu có con cái, h s giúp nhau có thì gi để tĩnh tâm hay thì gi dành cho con cái.  Nên nh con cái không phi là mt chướng ngi trên đường tu ca chúng ta.  Cha m có th hc được rt nhiu t con cái và cha m có th giúp đở nhau vượt qua nhng khó khăn trong vai trò làm cha m da trên các giá tr ca Pht giáo. 

B nh hưởng ca các nhà tâm lý hc hin đại, nhiu người có thói quen nghĩ rng tt c nhng vn đề trong đời sng ca h đều bt ngun t thi thơ u ca h.  Tuy nhiên nếu vic đó được thc hin vi thái độ trách móc: “Tôi có vn đề ny n, vì cha m tôi đã làm điu ny, điu n hay không làm điu n, điu kia’ -thì chính ngay nhng người đó li thường mc cm ti li, lo s rng h s làm hi cho con cái h khi h có gia đình riêng.  Thái độ hoang mang, lo lng ny khó th dn đến các cách dy d con cái tt, hoc khiến h có lòng thương cm đối vi chính bn thân h.  Nếu ta coi thi thơ u ca mình như mt th ám nh cn xa lánh, thì thái độ ny to nh hưởng xu cho chính ta và c con cái ta.

Dù chúng ta không chi b rng tui thơ u có th đã để li nhng nh hưởng không tt cho ta, nhưng ta cũng cn phi nghĩ đến nhng s t tế, nhng ích li mà gia đình đã mang đến cho ta.  Không k chúng ta đã ln lên trong bt c hoàn cnh sng nào, chc chn là ta đã mang ơn ca bao người để được sng đến ngày hôm nay.  Cách suy nghĩ đó giúp ta có lòng biết ơn đối vi mi người.  Qua đó ta có th truyn cho con ta lòng t tế, bao dung mà ta đã nhn được. 

Phật Pháp có ích lợi gì cho trẻ con?  Làm sao giáo dục chúng về những điều Phật dạy?

Căn bn nhng điu Pht dy là không làm hi đến người khác, và c gng giúp đở mi người càng nhiu càng tt.  Ðây là nhng giá tr đạo đức mà cha m nào, dù là Pht t hay không, cũng mun truyn dy cho con mình, để giúp chúng sng hòa thun vi mi người.  Tr con thường hc qua gương ca người ln, vì thế cách hu hiu nht để dy d con cái v nhng giá tr đạo đức ca Pht giáo là chính cha m phi sng đúng theo đó.  D nhiên không phi d thc hành nhng điu ta nói.  Nhưng nếu cha m có c gng thc hin, thì cũng nh hưởng tt đến con cái.

Nếu trong gia đình có th hình tượng Ðc Pht, điu ny cũng giúp ích cho con cái ca ta.  Ta có th giao cho chúng vic lau chùi bàn th, dâng cúng phm vt.  Bn tôi và đứa con ba tui ca cô y đều ly Pht mi sáng.  Sau đó đứa tr dâng cúng Pht bánh trái.

Tr con rt thích âm nhc, và nhng âm thanh t li kinh tiếng k, cũng như các bài ca Pht giáo có th dùng để thay thế cho các điu nhc thế gian.  Tôi biết mt s gia đình dùng các bài tng để ru con ng hay để d khi chúng quy rt có kết qu.  Gia đình khác thì đọc kinh trước ba ăn, và để con cái h làm nhim v xướng l.  Ðây ch là mt s cách đơn gin giúp cha m và con cái chia s, nuôi dưỡng đời sng tâm linh vi nhau.

Các gia đình Pht t cũng có th hp li hng tun hay hng tháng để tu tp chung vi nhau.  Thay vì ch dt con đến chùa để chúng sinh hot vi các tr con khác, cha m và con cái bên cnh nhau, thc tp chung vi nhau, đó s là khong thi gian hiếm hoi, quý báu khi c gia đình có th cùng nhau chia s nhng gi phút thiêng liêng trong cuc sng vn luôn bn rn ny.  Sinh hot ny cũng gn bó các gia đình Pht t vi nhau, giúp đở nhau khi hon nn.

Ngoài ra đọc các sách Pht dành cho tui thiếu nhi hay xem các video Pht giáo cũng là nhng sinh hot mà cha m có th chia s vi con cái.  Ging gii cho con cái v nhng khái nim như luân hi, nghip, t bi vi súc vt, vân vân cũng là nhng vic làm hu ích.

Nếu con cái không thiết tha tìm hiểu về Phật giáo, chúng ta phải làm sao?

Không nên ép buc ai trong vn đề chn la tôn giáo.  Nếu con cái chúng ta không cm thy thiết tha vi Pht giáo, hãy để chúng t do.  Tuy nhiên, nhìn vào tâm gương, cách sng ca cha m, chúng vn có th hc sng t tế vi mi người.

Ngay như nếu chúng mun tham gia các sinh hot tôn giáo khác như đi nhà th, cũng đừng ngăn cm.  Nhưng phi dy cho chúng biết rng mi người có th chn la tôn giáo riêng cho mình, đồng thi cũng phi tôn trng, chp nhn tôn giáo ca người khác. 

Bằng cách nào chúng ta có thể giúp con cái làm quen với  Thiền?

Khi cha m hành Thin mi ngày nhà, chc chn s khiến con cái tò mò, mun tìm hiu.  Ta có th nhân đó dy cho các con phương pháp Thin đơn gin bng cách theo dõi hơi th.  Tr con thích được ngi cn k cha m trong s im lng  trong khong thi gian ngn chng năm hay mười phút.  Sau đó, chúng có th sang chơi ch khác để cha m tiếp tc tham Thin. 

Tr con cũng có th hc Thin bng cách tưởng tượng.  Bn cht tr con là thích tưởng tượng ra nhiu vic.  Cha m có th dy con cái tưởng tượng ra Ðc Pht bng nhng lung ánh sáng.  Tưởng tượng ánh sáng t Ðc Pht tõa đến chúng, đến mi người chung quanh.  Nếu người thân, bn bè hay thú vt trong nhà b đau m, bnh tt, đứa tr có th nghĩ đến người đó, và tưởng tượng ánh sáng ca Ðc Pht cũng tõa sáng đến h, th hin lòng t bi. 

Làm sao để sự liên hệ giữa cha mẹ và con cái được tốt, nhất là ở độ tuổi thiếu niên?

được s liên h tt vi con cái khi chúng đang độ tui thiếu niên là điu quan trng, và phn nào tùy thuc vào s liên h ca ta vi chúng khi chúng còn bé.  Nhưng vic đó li tùy thuc vào thi gian ta đã dành cho con cái, cũng như thái độ thương yêu, hiu biết ca ta đối vi chúng.  Nhng bc cha m luôn bn rn, thường coi con cái là gánh nng cho h.  Con cái h s cm nhn được điu đó, khiến cho liên h gia m cha và con cái không được tt.  Mun to được mi liên h tt vi con cái, cha m cn phi đặt li ưu tiên ca mình.  Có th là h phi chp nhn mt công vic ít lương nhưng bù li có được nhiu thì gi dành cho gia đình, con cái; hay phi t chi mt cơ hi ngh nghip du nó đem li nhiu tin hơn, nhiu quyn hn hơn, nhưng cũng mang đến nhiu stress hơn, và ít thì gi nhà hơn.  Ði vi con tr, tình thương quan trng hơn là ca ci vt cht.  Nếu cha m chn kiếm ra nhiu tin, bt chp hnh phúc gia đình b đe da, thì có th sau ny h phi dùng chính nhng đồng tin y vào vic cha tr hay tư vn tâm lý cho c cha m và con cái! 

Trẻ con có cần kỷ luật không?  Ta phải kỷ luật chúng như thế nào mà không có thái độ nóng giận?

Con cái thường là cơ hi tt nht -và khó nht- để các bc cha m thc tp tính kiên nhn.  Tuy nhiên, kiên nhn không có nghĩa là để con cái mun làm gì thì làm.  Kiu t do đó tht tai hi cho con cái sau ny.  Chúng s có nhng thói quen xu, khiến người khác không th gn gi chúng.  Con cái cn phi được hướng dn để biết đâu là gii hn; chúng cn được giáo dc v hu qu ca các hàng động ca chúng, cũng như phân bit tt xu để biết điu gì cn tránh, điu gì cn tiếp thu, hc hi. 

Một trong những giáo lý cơ bản của Phật giáo là sự bằng lòng, biết đủ.  Làm thế nào ta dạy cho con cái những điều đó?

Tôi nghĩ mt trong nhng nguyên nhân dn đến s khó khăn là chúng ta cho con cái quá nhiu la chn để thõa mãn các ham mun ca chúng.  Ngay t tui nh, chúng đã được hi: “Con ung nước da hay nước cam?  Con mun xem chương trình TV nào?  Con thích xe đạp loi ny hay loi kia?  Con mun đồ chơi màu đỏ hay màu xanh?”.  Do đó thay vì được rèn luyn để bng lòng vi cái mình có, con cái gn như luôn b ép buc phi chn la, để ri khi ln lên, chúng s t hi: “Cái gì s đem lai cho tôi hnh phúc nht?  Tôi còn cn có thêm gì na để được hnh phúc?”  Ðiu đó làm cho con cái khó x cũng như tp cho chúng tánh tham.  Ngược li cha m cũng không nên quá độc tài, không cho con cái được có ý kiến hay đòi hi gì khác.  Tt hơn là cha m không nên đặt nng vn đề phi tha mãn nhng đòi hi ca dc vng.  Tt c s tùy thuc vào thái độ ca cha m đối vi vic tha mãn các ham mun vt cht ca riêng mình.  Nếu cha m luôn t ra bng lòng vi cái mình có, thì con cái cũng d dàng noi theo gương đó. 

Diu Liên-L.T.Linh

(Theo Family and Children, NXB Snow Lion)

---o0o---
 

Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 01-05-2004

 


Webmaster:quangduc@quangduc.com

Trở về Thư Mục PG & Xã Hội

Đầu trang

 

Biên tập nội dung : Tỳ Kheo Thích Nguyên Tạng
Xin gởi bài mới và ý kiến đóng góp cho Trang Nhà qua địa chỉ : quangduc@tpg.com.au
Địa chỉ gởi thư: Tu Viện Quảng Đức, 105 Lynch Road, Fawkner, Vic. 3060. Tel: 61. 03. 9357 3544