- KINH
BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH
- (Ananjasappayasuttam)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú giữa dân
chúng Kuru (Câu-lâu). Kammassadhamma (Kiềm-ma-sắt-đàm) là thị trấn của
dân chúng Kuru. Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo : "Này các Tỷ-kheo".
– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế
Tôn. Thế Tôn nói như sau :
– Này các Tỷ-kheo, các dục là
vô thường, trống rỗng, giả dối, thuộc ngu si tánh. Này các Tỷ-kheo, đây
là lời chào xáo của kẻ ngu xây dựng trên giả dối. Các dục hiện tại,
và các dục tương lai, các dục tưởng hiện tại và các dục tưởng
tương lai, cả hai đều thuộc lãnh vực của ma, là cảnh giới của ma, là
chỗ dinh dưỡng của ma, là chỗ ăn uống của ma.
Ở đây, các ác bất thiện ý này
dẫn đến tham dục, sân hận, khích động, và chính những pháp ấy tác
thành chướng ngại ở đây cho Thánh đệ tử học tập. Ở đây, này các
Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Các dục hiện tại và
các dục tương lai… cho Thánh đệ tử học tập. Vậy ta hãy an trú với
tâm quảng đại, đại hành, sau khi chiến thắng thế giới, sau khi xác định
vị trí của ý. Khi ta an trú với tâm quảng đại, đại hành chiến thắng
thế giới, xác định vị trí của ý, các ác bất thiện ý : tham dục,
sân hận, khích động sẽ không khởi lên; với các pháp ấy được đoạn
trừ, tâm của ta không trở thành hạn hẹp, trái lại thành vô lượng, khéo
tu tập". Trong khi ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm
trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy
thành tựu bất động ngay hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi
thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến (samvattanikam
vinnanam) có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Bất động".
Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị
Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương
lai, những dục tưởng hiện tại, và những dục tưởng tương lai, phàm bất
cứ sắc pháp gì, là bốn đại chủng và sắc do bốn đại tạo thành".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở
thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu
Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại
mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây
đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị
hành đạo về lợi ích Bất động.
Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị
Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương
lai, những dục tưởng hiện tại và những dục tưởng tương lai, những sắc
pháp hiện tại và những sắc pháp tương lai, những sắc tưởng hiện tại
và những sắc tưởng tương lai, cả hai đều vô thường. Cái gì vô thường
thời không đáng để được hoan hỷ, không đáng để được hoan nghênh,
không đáng để được chấp trước". Trong khi vị ấy hành trì như vậy,
an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Bất động ngay trong hiện tại
hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy
ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như
vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành đạo về lợi ích Bất
động.
Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị
Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại... và những sắc
tưởng tương lai, và những bất động tưởng, tất cả tưởng, chỗ nào
các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh,
như vậy là thù diệu, tức là vô sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì
như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới
xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay
trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự
tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô
sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ nhất hành đạo
về lợi ích Vô sở hữu xứ.
Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị
Thánh đệ tử đi đến khu rừng hay đi đến dưới gốc cây và suy nghĩ
như sau: "Trống không là tự ngã hay ngã này sở hữu". Trong khi vị
ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh
trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu
xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng
chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt
đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị
hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.
Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị
Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta không có bất cứ chỗ nào, cho ai
và trong hình thức nào, và sở thuộc của ta không có bất cứ chỗ nào,
(cho ai) và trong hình thức nào". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an
trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ trong hiện tại
hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy
ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ.
Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành đạo về lợi ích
Vô sở hữu xứ.
Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại.. và những sắc
tưởng và những Bất động tưởng, và những Vô sở hữu xứ tướng, tất
cả các tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn,
như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như
vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của nó) . Với tâm an tịnh
vị ấy có thể thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ ngay trong hiện tại,
hoặc thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy
ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Phi tưởng phi phi
tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành đạo về lợi
ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Khi được nói như vậy, Tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn :
– Ở đây, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo
hành trì như vậy và suy nghĩ : "Nếu (trước) không có như vậy, thời
có thể không là của ta; nếu (nay) không có như vậy thời có thể sẽ
không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã
có". Và như vậy vị ấy được xả. Bạch Thế Tôn, môt vị Tỷ-kheo
như vậy có chứng được cứu cánh Niết-bàn không ?
– Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo
có thể chứng được cứu cánh Niết-bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo
có thể không chứng được cứu cánh Niết-bàn.
– Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế
Tôn, ở đây, một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-bàn,
và ở đây, một số Tỷ-kheo có thể không chứng cứu cánh Niết-bàn ?
– Ở đây, này Ananda, một Tỷ-kheo
hành trì như vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có
thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy, thời có thể sẽ không
là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã có". Và
như vậy vị ấy được xả. Vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp
trước xả ấy. Do vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước
xả ấy, thức lệ thuộc xả ấy và thủ trước xả ấy. Có thủ trước,
này Ananda, vị Tỷ-kheo không chứng cứu cánh Niết-bàn.
– Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy
thủ trước là thủ trước chỗ nào ?
– Này Ananda, Phi tưởng phi phi tưởng
xứ.
– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy thủ
trước, thủ trước như vậy là thủ trước tối thượng ?
– Này Ananda, Vị Tỷ-kheo ấy thủ
trước, thủ trước như vậy là thủ trước tối thượng. Này Ananda, đây
là thủ trước tối thượng, tức là Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Ở đây,
này Ananda, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không
có như vậy thời có thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy, thời
có thể không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã
có". Như vậy, vị ấy được xả, vị ấy không hoan hỷ trong xả ấy,
không hoan nghênh, không chấp trước xả ấy. Do vị ấy không hoan hỷ trong
xả ấy, không hoan nghênh, không thủ trước xả ấy, thức không lệ thuộc
xả ấy và không thủ trước xả ấy. Không thủ trước, này Ananda, vị Tỷ-kheo
chứng cứu cánh Niết-bàn.
– Thật vi diệu thay, bạch Thế
Tôn ! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn ! Chính mười y cứ sự này sự kia,
bạch Thế Tôn, sự vượt thoát dòng nước mạnh đã được Thế Tôn nói
lên. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào là Thánh giải thoát ?
– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị
Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương
lai, những dục tưởng hiện tại và những dục tưởng tương lai, những sắc
pháp hiện tại và những sắc pháp tương lai, những Bất động tưởng, những
Vô sở hữu xứ tưởng, và những Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng, cái
gì thuộc tự thân, là tự thân. Đây là bất tử tức là tâm giải thoát
không thủ trước". Này Ananda, đây là đạo lộ về lợi ích Bất động
được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Vô sở hữu xứ được Ta
thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ được
Ta thuyết giảng, là sự vượt qua dòng nước mạnh do y cứ sự này sự
kia được Ta thuyết giảng, Thánh giải thoát được Ta thuyết giảng. Những
gì, Này Ananda, vị Đạo sư cần phải làm, vì lòng từ mẫn mưu tìm hạnh
phúc cho các đệ tử, những điều ấy đã được Ta làm, vì lòng từ mẫn
của Ta đối với Ông. Này Ananda, đây là những gốc cây, đây là những
khoảng trống. Hãy tu Thiền, này Ananda, chớ có phóng dật, chớ có hối hận
về sau. Đây là lời dạy của Ta cho Ông.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn
giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.
