Tiếng Việt

Trang nhà Quảng Đức

 Tiếng Anh

qd.jpg (8936 bytes)

Phật Học Cơ Bản


... ... .

 

NGUYÊN LÝ SÁNG LẬP ĐẠO PHẬT

Hòa Thượng Thích Đức Nhuận

---o0o---

Đời sống quốc gia dân tộc với hoàn cảnh địa lý và ảnh hướng khí hậu, thiên thiên, đã tạo dựng cho Ấn Độ có một lịch sử khác với các quốc gia, dân tộc trên thế giới. Đó là sự cố đặc biệt của xứ Ấn Độ xưa và nay. Nơi có những rừng núi thâm u, tục gọi là  lục địa xanh (Pays bleus), đã ảnh hưởng nhiều tới luồng tư tưởng nhân  bản, tiến bộ và giải thoát sớm được xuất hiện. Thật vậy, bất cứ tôn giáo, học thuyết, chủ nghĩa nào, khi mới sinh khởi, đều là phán ánh (không nhiều thì ít) của hoàn cảnh, khí hậu, địa dư, xã hội, chủng tộc mà tạo dựng cả. Nếu  người ta xét nó ngoài hoàn cánh thực tại lẽ dĩ nhiên không thể thấu hiểu nổi. Văn hóa đạo Phật cũng do nhân duyên hội ngộ như thế mà nảy mầm và thúc đẩy, tiến hóa..

Hình Thể Địa Dư

Địa lý xứ Ấn Độ mang một dấu tích đạc biệt, phía tây có nguyên Béloutchistan và các dày núi thuộc phía bác co rạng núi Himalayas cao vút, gồm hai dây chạy song song nối liền và kéo dài tới tận biên giới Miến Điện với nhiều nhánh tua tủa. Ấn Độ có 3.500 km núi chạy dài từ tây sang đông và 800 km chạy từ bắc xuống nam; đấy là chưa kể phía duyên hải miền tây hoàn toàn là các núi đá lởm chởm. Rằng núi Himalayas sừng sững cao ngất trời phương bắc đả ngan chặn các làn gió từ trung ương A Châu thổi tới và giử lại các làn gió lưu tích sự ẩm ướt của gió mùa. Phần lớn các băng tuyết của núi này đã tạo ra các giòng thủy lưu nuôi sống vùng bình nguyên Ấn Hà. Các đường thông thương với vùng Thượng Huyền đều nằm ở phía tây bắc Ấn Độ. Cả vùng tây và bắc Ấn Độ đều có các núi cao và cao nguyên. Mùa đông cực rét. Mùa hè, băng tuyết tan. Sông ngòi đều có thủy lưu cháy xiết. Về phía nam có gió mùa đem mưa từ Ấn Độ dương vào lục địa. Vì vậy, Ấn Độ như có các biên giới thiên nhiên để được sống yên bình, phát triển văn minh thành thị. Nếu không nhờ có nàm nhánh sông Jhelam, Chenab, Ravi, Béas và Satlédj hợp lại với sông chính Indus thì cả vùng phía tây bắc Ấn Độ chỉ là sa mạc mà thôi. Vùng đất phì nhiêu nhất hiện nay của Ấn Độ là hai trung nguyên Ấn Độ hà và Hằng hà, vì nơi đây dân cư đông đúc, xóm làng trù phú. Mọi sinh hoạt đều bắt rễ từ đấy rồi tỏa ra khắp nơi trong nước. Địa bàn Dèkkan và Kashmir là hai cực nam, bắc đã phân định hình thể địa dư bản xứ. Toàn cõi Ấn Độ có một diện tích rộng lớn là trên ba triệu km2 (Ấn Độ) 935.000km2 (Hồi Quốc), bằng hơn 7 lần diện tích nước Pháp hay bằng hơn cả Âu Châu, trừ nước Nga. Và Ấn Độ đứng hàng thứ hai về dân số (1984: 688.600.00 người), bằng 1/5 tổng số nhân loại, bằng 10 lần dân số nước Pháp.*  Thủ đô hiện nay là New Dehli. Nói về địa thế Ấn Độ thật hùng vĩ, phía bắc có dãy núi Himalayas bao bọc, phía nam là một đại hải mênh mông bát ngát... như cuốn hút tất cả tinh hoa của trời đất tụ lại. Giòng sông thiêng Gange linh tú trong xanh lững lờ đổ nguồn về vịnh Bengale làm tươi mát cả một vùng đất rộng lớn. Và, hơn nữa; Ấn Độ được coi như là trung điểm của địa cầu. Sở dĩ nền văn hóa, văn minh vĩ đại của Ấn Độ có được vị thế độc tôn là do ảnh hưởng của hoàn cảnh, khí hậu, thiên nhiên mà có. Nền văn hóa, văn minh ấy có một sắc thái khác hẳn các tư trào văn hóa, văn minh hiện hữu trên thế giới (xin sẽ bàn đến trong mục Văn Hóa ở dưới). Một khu vực có những che chở thiên nhiên, có núi cao, biển rộng, sông dài... Đấy cũng là lẽ tất yếu đã giúp Ấn Độ sớm nảy nở một nền văn hóa siêu đẳng: Văn hóa Đạo Phật.

Hoàn Cảnh Xã Hội

Khi muốn biết trình độ tiến hóa của một dân tộc, người ta căn cứ vào từng giai đoạn và sự biến thiên của lịch sử dân tộc ấy,  để thẩm định giá trị của nó. Sau thời đại thái cổ, xã hội Ấn Độ tuy đã thoát qua thời kỳ man dã, bán khai, tiến sang thời kỳ văn minh; nhưng... dân chúng nơi đây vẫn luôn luôn sống trong tình trạng đói khổ và bị áp bức, đời sống con người do đấy mà bị chi phối về mọi mặt.

*Về Nhân Chủng: Cách nay khoảng bốn, năm nghìn năm, những người đầu tiên (Adivâsis) ở bình nguyên Indus và ở rải rác trong xứ, gồm có các nhóm nhân chúng (groupes ehtniques)   Négroides và Proto Australoides. Các người Négroides thì sinh tụ ở các rặng núi Cochin và Travancore, có màu da gần như đen, đầu dài hoặc trung bình, tóc quăn thành các xoáy trôn ốc dài. Còn các người Proto-Australoides thì ở miền trung (Ấn Độ) và một số ở rải rác về phía bắc Ấn Độ. Ngày nay nếu nói đến người bản xứ Ấn Độ là nhắc đến loại người đã chiến thắng được các người Négroides, tức là người Proto-Australoides "Dravidiens". Về nguồn gốc người bản xứ Ấn Độ Dravidiens thì chúng ta rất it biết chắc chắn lắm. Có nhiều giả thuyết đã được nêu lên. Rất hữu lý thì chúng ta phải nên chấp nhận nguồn gốc người Dravidien phát tích từ Béloutchistan. Ngày nay người ta còn thấy các người Brahuis ở vùng biên giới Béloutchistan còn nói một thổ ngữ Dravidien. Có thể họ đã ở Ấn Độ rồi sau này bị các người Aryens đẩy xuống phía nam Ấn Độ. Cũng có thể họ đã ở khắp Ấn Độ trước khi người Aryens vào đây. Có nhiều nhà bác học nhân chủng cho rằng các người Paléo-Méditerranéens là những người bản xứ Ấn Độ ngày nay. Nhưng cũng có người cho rằng họ hãy còn ở nam bán đảo Dekkan và là giống người căn bản cho Đông Nam A,  từ quần đảo Andanans tới quần đảo Indonésiens. Người Dravidien vốn sinh trưởng từ trước ở Ấn Độ, có nước da ngăm ngăm, tóc quăn, vóc người tầm thước. Người Aryens thì sáng nước da, cơ người to lớn, mũi thẳng, khôn ngoan hơn đã đột nhập tại lưu vực Ấn Độ hà; mãi về sau từ phía tây bắc vượt qua các thung lũng dõi theo núi Tuyết (Himalaya) vào khai lập ở lưu Ngũ Hà. Có một sự kiện mà chúng ta nên lưu ý là có vài bộ lạc mang huyết tố Dravidien lại nói thổ ngữ gốc Aryen, như trường hợp các người Bhil thuột bộ lạc Mounda, hiện lưu cư tại miền cao nguyên Dekkan. Trước hết, ta nên để ý các giống người Paléo-Méditerranéens có một vị tri địa dư nhân chúng rất lớn cũng như khi ta nói đến nhân chúng Négroide đấy mới chỉ là đứng về phương diện nhân chúng mà xét, như vậy là đả ngoại trừ các yếu tố quốc gia, chính trị... Nói tóm, Ấn Độ gồm có 5 nhóm nhân chủng chính: đó là các người da đen Phi châu; như các người Proto-Australoides, thuộc giống Úc Châu. Ngoài hai loại người này còn có giống người Paleo-Méditerranéens, các người Austro-Asiatiques (Nam A), các người Armenoides và Alpins... Về nhân số thì nước Cộng Hòa Ấn Độ hiện nay có khoảng trên sáu trăm triệu người. 

* Về Kinh Tế :. Ấn Độ là dải đất "phì  nhiêu" rộng lớn rất thuận tiện cho sự trồng trọt, canh tác của người bản xứ. Về Canh Nông là nghề chinh của các dân tộc chịu ảnh hưởng nền văn hóa thảo mộc đông phương, do đó mà người Ấn Độ rất cần củ, nhẩn nại. Nông sán chính là lúa gạo và lúa mì, nhưng theo lối canh tác cô xưa, dụng cụ thô sơ, sự thu hoạch rất kém cói... nên dân Ấn Độ rất nghèo! Để bù vào sự thiếu hụt đó, các sản vật khác củng giúp cho sự mưu sinh đỡ phải chật vật, như bông, đay, gai, mía, chè và các nghệ chăn nuôi súc vật... Về Kỹ Nghệ, Ấn Độ có kỹ nghệ cổ truyền, như làm đồ gốm, luyện kim, thuộc da, đan đồ dùng bằng tơ, dệt vải v.v... Có chì, kẽm, dầu hỏa và có nhiều mỏ than, sắt là những nguồn tài nguyên giàu có của quốc gia này. Về Thương Mại, các đường thông thương tiện lợi vẫn là phía tây bắc Ấn Độ với vùng Thượng Huyền. Ngay từ bán sơ, ta có thê xép Ấn Độ đứng hàng thứ hai thứ ba trên hoàn cầu. Vì hầu hết các đô thị lớn đều tiện đường giao thương, có rất nhiều đường bộ và thủy thuận tiện cho sự xuất,  nhập cảng như Calcutta, Bombay, Karatchi, Madras là nơi có những hải cảng quan trọng...

Đáng lý với hoàn cảnh thuận tiện ấy, dân chúng Ấn Độ không đến nổi nghèo khổ suốt đời phải lao lực, bận bịu trong những kẻ mưu sinh vụn vặt, tầm thường mới phải, nhưng, tại sao dân chúng vẩn nghèo khổ, so với các quốc gia khác trên thế giới?  Ta hảy nhìn vào hoàn cảnh xã hội sinh hoạt chính trị từng thời đại để tìm nguyên nhân trả lời cho câu hỏi kia.

Về Chính Trị, từ nghìn xưa, xã hội Ấn Độ có truyền thống là một xã hội đẳng cấp, nhất là sau cuộc di dân vĩ đại của nhũng người Aryens thấm nhập và đồng hóa dân tọc này. Với mục đích chia để trị, họ đã phân định xã hội Ấn Độ thành bốn đắng cấp cách biệt hắn nhau. Bốn đẳng cấp ấy là: 1. Brahmanes, những thày tu (giáo sĩ Bà La Môn) giữ việc lễ nghi cúng hiến; 2. Ksatryas (Sát Đế Lị), giòng dòi những người quyền qui, nắm giữ chính quyền, cai trị dân chúng; 3. Vaisyas (Phệ xá), những người buôn bán, làm ruộng, suốt đời cày thuê làm mướn; 4. Sudras (Thú Đà La), giống thổ dân ở những nơi rừng núi thâm u và làm tôi mọi suốt đời... Dòng tình cản đồng loại bị chia cắt. Sự tranh chấp giữa các đẳng cấp trong xã hội có khi ngấm ngẫm, có khi bộc phát, làm cho bầu không khí nghẹt thở, khó chịu, mỗi ngày thêm căng thẳng, trầm trọng. Những người thiệt thòi nhất trong xã hội là hai lớp người Vaisyas và Sudras. Họ không có một tia hy vọng nào được giải phóng cả. Ngoài bốn đẳng cấp ấy, còn một hạng người man rợ - hạng người Parias đời sống của họ khó hơn con vật, không bao giờ biết có ánh sáng mặt trời! Thật là cảnh địa ngục ở trần gian. Tại sao cùng là một kiếp người lại sự chênh lệch đến thế?!

Và... còn biết bao sự đao khổ dày vò thể xác lẫn tâm hồn, họ đành phải nhận chịu một phần do ảnh hưởng xã hội đế chế phong kiến cổ thời và một phần chính do tư tưởng Bà La Môn giáo gây ra... Điều này to không lấy làm lạ. Khi dòng Bà La Môn đã tạo được lực lượng tôn giáo, lẽ tất nhiên họ sẽ tìm đủ mọi cách giữ gìn địa vị của mình, và muốn mãi mãi duy trì chế độ đắng cấp, nên đã vin vào những thần thuyết mơ hồ, thiếu căn cứ, đặt ra một bộ luật có tính cách nữa chính trị, nửa tôn giáo, bộ luật Manou, có những đều: cấm chỉ sự hôn phối giũa những người thuộc đăng cấp khác nhau. Đạo đức, tôn giáo lúc này chỉ còn là hình thức, đời sống hỗn độn, con người không có tự do, thiếu sinh khí, không biết gì là hứng thú sống còn!  Suốt đời họ phải nại lưng ra làm việc để kiếm miếng ăn manh áo mặc cũng không đủ, lại còn phải đóng góp đủ thứ sưu cao thuế nặng để cung phụng cho bọn cai trị mình thụ hưởng một cách phi lý. Cuộc sống của họ thật cơ cực, vất vả, thiếu thốn... Một chế độ đẳng cấp (système des castes) bất bình đẳng đương nhiên không thể đứng vững được. Chỉ có những hạng người bạc nhược, thụ động, ích kỷ mới chịu thu hình trong một hoàn cảnh đã rồi. Những người có tâm hồn thức giác, biết nhìn xa, trông rộng, có chí khí sắt đá, chỉ chờ cơ hội là cuộc cách mạng tương lai bộc phát. Phong trào "phản kháng" mỗi ngây thêm tỏ rõ, mãnh liệt...!!

* Về Văn Hóa: Ngay từ buổi rạng đông, Ấn Độ đã sớm có một nền văn minh, những ngôn ngữ, văn tự (Phạm văn = Sanskrit và Pali) riêng, đại biểu xứng đáng cho nền Văn Hóa Nhân Bản Toàn Diện: đó là sự ưa sống trầm hùng, đượm sắc thái Tự do, giải thoát. Người Ấn Độ rất thông minh và giàu tình cảm. Đứng về phương diện quốc gia thì, văn minh Ấn Độ có rất nhiều nhân chủng tạo dựng. Đại loại người ta chia ra làm hai. Đó là văn minh bắc Ấn, thuộc nền văn minh nam Ấn, thuộc người da màu. Văn minh da màu có trước văn minh da trắng. Nền văn minh này còn gọi là văn minh tiền Aryenne (Civilisation pré-Aryenne). Nhưng đứng về thời gian mà nói, nền văn minh tiền Aryenne được gọi là nền văn minh bán xứ.

Để tránh ngộ nhận ta gọi là văn minh Dravidienne (Civilisation Dravidienne). Văn minh Dravidienne chịu ảnh hưởng của các nền văn minh khác. Nói thế tức có nghĩa nền văn minh nhân chúng Dravidienne là một sự tổng hợp khá bền chặt giữa các mối liên lạc của các vùng Địa Trung Hải và Cận Động. Văn minh bản xứ Ấn Độ cũng rất huy hoàng không kém các vùng khác, trái lại còn có nhiều điểm ưu thắng hơn. Người Aryens đã không đóng góp gì vào nền văn minh thành thị nguyên thủy Ấn Độ, hay nói khác là nền văn minh tiền Aryenne, tức là nền văn minh tây bắc Ấn Độ, vùng sông Indus. Văn minh này có các biên giới thiên nhiên che chở. Phía bắc có rặng núi Himalayas; tây nam có biển Oman; đông nam có vịnh Bengale.

Do đó Ấn Độ là vùng đặc thù của phần đất thuộc văn minh Âu - Á (Eurasie). Ấ Độ có cửa ngõ gần như duy nhất để tiếp xúc với vùng Âu A ở tại phía bắc. Nơi đây các dân cư Ấn Độ và các vùng lân cận giao tiếp theo hai ngả đường. Ngả thứ nhất bằng con sông Caboul, qua Khaĩber. Ngả thứ hai bằng các thung lũng của hai con sông Kouran và Gounal, qua Waziristàn. Khaĩber là cửa ngõ đưa vào bắc Pendjab. Waziristàn là đại lộ vào vùng trung Pendjab. Ta có thể nói được là vùng tây bắc, vùng sông Indus, chính là cuống họng đưa chất dinh dưỡng hay độc tố vào nội địa Ấn Độ; người Aryens vào khoảng giữa đô thị thiên niên kỷ, người Macédoniens do đại đế Alexandre le Grand năm 326 và năm 180 TTL; người Grecs Bactriane; người Indo - Scythes vào khoảng thời đại Jésus. - Christ; người Hung Nô (Huns) vào khoảng 450 TTL; người Turca - Afghans từ năm 1.000 TL, người Grands Moghols từ 1526 TL, đều qua ngả tây bắc để vào Ấn Độ. Bất luận vào thời đại nào, dù văn minh phế hưng ra sao, Ấn Độ vẫn mang đặc tinh thế giới sứ là nhờ vào các cửa ngõ ở phía tây bắc Ấn. Các cửa ngõ này đã quyết định cường độ văn minh bình nguyên Ấn Hằng nhiều nhất và có tính cách trực tiếp, rồi từ đó ảnh hưởng lan dần xuống cao nguyên Dekkan ở phía nam Ấn Độ.

Nền văn minh Ấn Độ có vẻ trầm lặng nhưng oai hùng hơn các vùng khác; tuy cùng mang một đặc tính "định cư, nông nghiệp, thành thị". Cái đặc tính trầm lặng này của Ấn Độ ngày nay vẫn còn.

Nền văn minh cổ nhất và có tính cách ngoạn mục mới được khai quật gần đây, nằm trong vùng tây bắc Ấn Độ, thuộc Khaipur ở Pendjab.

Địa danh này mang tên Kot Diji. Kot Diji hợp với Mohenjo-daro và Harappa, thành địa danh văn minh tối cố của Ấn Độ. Kot Diji đứng vào hàng cổ nhất.

Ta có thể nói là từ năm nghìn năm nay, bình nguyên sông Indus là nơi đắc địa cho các nền văn minh đầu tiên của Ấn Độ khai mở. Nghệ thuật, thủ công nghệ và cả hệ thống chữ viết nữa đã đạt tới mức vô cùng sáng sủa. Tiếng Hindia thuộc dòng những tiếng Indo Européenne, cùng một nguồn gốc ngữ tộc với tiếng Phạm, nghĩa là của những dân tộc có tổ tiên là người Ấn Âu. Người Ấn Độ bản xứ là hậu duệ của giống dân da sậm có liên lạc huyết thống (xa hay gần) với nhân chủng Négroĩdes và Proto-Australoĩdes... Như vậy ta có thể kết luận tiếng Phạm đứng hàng đầu trong loại Indo-Européenne.

Ba khu vực có giống người gây thành xã hội trên thế giới:

1. Lưu vực giữa hai con sông Dương Tử và Hoàng Hà.
2. Đồng bằng sông Nil.
3. Đồng bằng sông Hằng.

Ba khu vực có ba luồng từ tưởng khác nhau và là căn bản của nhân loại

Từ đồng bằng sông dương tứ thuộc một thứ tiếng khác hẳn, loại tiếng liên âm của những người phi châu, còn hâù hết loại đa âm đều thuộc dòng Indo-Européene, trừ những dụng ngữ hằng ngày để sống, từ khu vực có khác nhau, còn những ngữ thuật [termes savants] để biểu lộ tư tưởng lúc đầu [tời thượng cổ] phần lớn lọai đa âm đều mượn ở phạm văn.

Các học giả chia làm tám nghành của Indo-Européenne

1. Nghành Aryenne hay indo - iranienne gồm cáctiếng ấn, ba tưvà phạm, Arabe v.v…
2. Nghành Arménien, một phần nước nga 
3. Hi lạp [cổ và kim],Ionien, Altique, Dorien v. .v..
4. Albanie,  giáp giới nga và trung đông. 
5. Nghành Italique, gồm  Y, LA Mã, LA tinh  v.v..
6. Nghành Celtique, phần nhiều là từ - ngữ. gồm pháp, một phần Anh,bồ.
7. Nghành Germanique. gồm Aí Nhĩ  Lan. Scandinave, các tiếng Đức,  Phổ, Anh và Anglo- Saxon. 
8. Nghành Balto-Slave. Lithuanie. NGA. BA Lan. Tiệp. Bulgarie,   các dân tộc Nam tư [sevbo- croate].

Văn minh phạm còn có một công trình lớn là đầu tiên dùng chữ số như chữ số ngày nay ta viết, nhớ lại con số cuả người trung hoa hay la mã không thể naò đặt con tính được, chữ ai cập cũng vậy, phạm văn đầu tiên đã dùng số hệ [syetème numérique] nhân muời như ngày nay,và nghĩ ra con số "không"(zézo),trong chữ số, ta có thể nhờ đó mơí có toán học. Tiếng phạm thuộc trong những loại đa âm hiện có trên thế giới nhưng tiếng phổ thông mà ngày nay dân chúng Ấn độ bắt buộc phải dùng để thống nhất ngôn ngữ là tiếng hindi, có gốc từ chữ phạm và ngôn ngữ Ấn âu hơn là những tiếng địa phưong có gốc từ tiếng moundari và dravidien, còn vềlối chữ cổ Ấn độ như ta biết theo lối tượng hình, giống lối chắp A.B.C... Ngày nay đại đa số các nước tiên tiến đều dùng lối chữ trên, và cả các việc ấn loát, tốc ký và điện tín cũng dựa vào lối viết ấy. một dân tộc có quá trình tiến hóa như ấn độ, lẽ dĩ nhiên những tư tưỡng về tôn giáo, triết học cũng sớm được nảy mầm, giờ đây ta hãy đi vàolĩnh vực ấy để tìm hiểu...

* Tư tưởng siêu nhiên thời đại hồng hoang, bất cứ dân tộc nào, xã hội loài người cũng sùng bái thiên nhiên. ngoài tư  trào tôn giáo,  họ chưa có ý thức về triệt học hoặc luân lý nhân đứng trước bầu trời mặt đất rộng lớn, với cảnh tượng kỳ lạ như sắm chớp, trăng sao núi sông... họ sinh lòng tín ngưỡng tôn giáo, triết học và mê tín ở ấn độ cũng như hầu hết các dân tộc khác ở trên thế giới khi ý thức con người vừa chớm nở, đều không vượt ra ngoài  ra công lệ ấy. Những bài ca tán tụng tôn giáo do đó mà làm ra, mục là để cầu phúc, tiêu tai, sau lâu trở thành những lời sám bí truyền, nhằm giải thích sự linh ứng của thần và sự tế tự, cầu đáo cùa người ta, đấy là nguyên nhân chính để tạo lập ra bộ thánh kinh véda. Véda là một bộ thánh kinh cổ nhất của xứ ấn độ. [véda, dịch là "minh trí" "trí sáng" nghĩa là kinh này làm cho sáng suốt, tỏ rỏ sự thật] kinh điển véda gồm có 4 lọai chính  1. Rig -véda chép những bài ca tán tụng tôn giáo. 2. Sama véda, chép những văn tế, giải thích càc lời nghi thức quan hệ. 3. Yajur -véda, chép những chú thực tướng truyền , * Atharva -véda, chép những lời giải đáp về các bì quyết,  ma thuật   v.v.. . kể tử khi người Aryens xâm chiếm dùng bắc ấn độ thì lịch sử  thánh kinh cũng bắt đầu được kiến lập ngay từ buổi ban sơ, người Aryens đã nghĩ đến sự bỏ củ thay mới, và tạo lập một lý thuyết có tính chất kỳ thị và trực lợi làm nền tảng cho các bộ máy hành chính sao này. đó là thứ lý thuyết lãnh đạo chí huy tổng quát tầt cả cơ cấu của xã hội, một thứ hiến pháp bất thành văn. thứ hiến pháp được xây dựng trên căn bản của bộ thánh kinh phệ đà [véda]về sau, thánh cũng được sáng tác thêm các thần cũ chỉ còn là một bóng mờ đối với những vị mới được tân chế các bộ thánh kinh véda nhuờng chỗ cho các bộ mới ra đời. Đó là các bộ; té nghi thư [Brahmana]sâm lâm thư [Aranyaka] và áo nghiã thư [U panishad]vào thời kỳ thế nghi thư thì có tạo vật chú Prajapati, và thời kỳ áo nghiã thư có thần Atman. hệ thống kinh điển  thần học và xã hội học được giải thích mỗi lúc thêm khó hiểu,  và do đó  mới có nhiều nguồn tự do tưởng giải thích thánh kinh.

Sau thời đại véda tư tưởng ấn độ bắt đầu chuyển biến, triết học do đấy được manh nha con người không tinh vào thần thọai nữa muốn hiểu vũ trụ con người đã vận dụng đến trí năng mình để khảo sát nó và, bắt nguồn từ đấy, các phái triết học tiếp nhau ra đời. Trong những phái triết học, hoặc dung hợp nhau nhưng tất cả là hướng tim cái nguồn gốc của vũ trụ,  có phải cho rằng "phạm thiên"[brahma]  là căn bản của vũ trụ, vạn hữu nhưng phái khác laị cho rằng "đất" là gốc của vạn hữu; phái lại cho rằng "nước" là gốc, phái cho rằng "lữa" là gốc phải cho rằng "gió" làgốc  v.v... Tiến bộ một nấc nữa, người ta bó vật chất [đầt, nước, gió, lửa]mà hướng về   chổ  trừu tượng, nên có những phái lập ra "thời gian luân" "phương hướng luận" "không gian luận"vv... rồi nào chủ quan, khách quan, trừu tượng cụ thể nhất nguyên, đa nguyên, chủ động chu tỉnh bao nhiêu tư tưởng khởi xướng trở thành một thời đại hết sức hổn độn. 

Có thể nói thời kỳ này các tư tưởng gia ấn độ sinh hoạt rất náo nhiệt kinh Phật ghi sổ mục có chín mươi hệ phái thần học, triết học khác nhau, nhưng nổi bật nhất, vẫn là sáu triết phái,  đó là. 

1. Phái AJITA Kesakambali,  chủ trương "duy vật luận" con người là do các yếu tố vật chất kết hợp tạo thành, khôngcó qủa dị thục các nghiệp thiện ác, không có sự kết sinh tương tục trong đời mai sau, con người chết là hết, thuyết này có tính cách chống lại thần cách siêu hình của bà la môn giáo, không nhận có thượng đế [brahma] sáng tạo vũ trụ và loài người, và lấy sự hưởng thụ vật chất làm mục đích cứu cánh cuộc đời 

2. Phái Pakudha Kaccayana  thì chủ trương thuyết "vạn vật thường tồn" vạn sự vạn vật ở đời chẳng qua là do các yếu tố nhân duyên tạo thành vậy ta không nên quan tâm tới chúng,  vì nếu không, chỉ nhận lấy sự đắng cay phiền não vô ích. 

3. Phái Purana Kasspa, chủ trương "ngẫu nhiên thuyết", cho rằng vạn vật có ở đời, chỉ là ngẫu nhiên. không tin có luật nhân qủa. phủ nhận đạo đức chẳng phải tôn thời, sùng bái gì cả. nói khác, đạo đức là không tương cần phải phá bỏ, vì mọi liên hệ cuộc đời là ngẫu nhiên. .

4. Phái Maakhali Gosala lại chủ trương "tự nhiên thuyết", con người sinh ra đời là bởi tự nhiên mọi sự họa phúc, vui hay khổ cùng là tự nhiên, nó không bị ảnh huởng bất cứ một nguyên nhân nào chi phối cả. 

5. Phái Sajaya  Belathiputta chủ trương "hoài nghi thuyết", ngụy biện rằng chân lý không phải là không biến đổi, việc trước mắt ta vừa thấy đó, ví dụ các hoa chẳng hạn, thoạt nhìn tưởng là nó vẫn y nguyên nhưng sự thực thì, nó đã biến đổi từng chớp mắt, từ màu hống thẫm chuyển sang màu hồng lợt đối với sự vật cũng thế, ta không thể không hoài nghi về sự hiện hưũ của chúng. 

6. Phái Nigantha Nataputta, chủ trương thuyết "tương đối", nghĩa là không có cái gì tuyệt đối cả. mọi con người sinh ra đời, lớn lên, làm việc rồi chết; vậy bất cứ giải quyết vần đề gì, ta cũng nên chú ý đến các yếu tinh tâm lý ngã - tha, để khỏi bị va chạm làm bẩn kiềp sống con người trên cõi đời này, như,  không gây ra các tội lỗi,  phát triển lòng từ, và điều cần yều là biết luyện thân khắc khổ  để cầu giải thoát kiếp sống chẳng ra gì  [vì là tương đối], thôi thì mong để một khi chết yên vui ở kiếp sau... Tiếp sau đó, còn có những học phái khác lần lượt ra đời đó là sáu học phái; 

1. Nỳaya 
2. Vaisésika 
3. Samkhya
4. Yoga
5. Mimansa và
6. Védanta

Tư tưởng của sáu học phái này chụi ảnh hưởng, hoặc trực tiếp, hoặc gián tiếp, của ba thời kỳ Rig-Réda, Bràhmana và U pànishad, phần nội dung của nói chỉ là khai triển điều [đã có] trong các thánh thư đôi khi cũng có phát triển những điều mới lạ nhưng là để chứng minh cho những thuyết lý của các thánh thư được sáng tỏ mà thôi. 

Kiểm điểm lại, ta thấy, tư tưởng ấn độ đã tuần tự phát triển một cách nhiệp nhàng. Thọat đầu, con người còn sùng bái ánh sáng thiên nhiên, về sau,  sấm, chớp, gió,   mưa, cũng được coi là có thần linh chi phối, cai quản, đó là từ độc thần giáo [monothéisme]chuyển qua thời kỳ ĐA thần giáo [Polythéisme] rồi từ đa thần giáo đi đến phiếm thần giáo [Panthéisme]về sau tư tưởng càng  ngày thêm sáng đạt, người ta lại nảy ra những nghi ngờ và tự hỏi, căn bản của vũ trụ là gì? -Nhân sinh ra đâu mà có? giá trị cũa thực sống ra sao? Những câu hỏi hóc búa ấy là những roi đòn đánh váo tâm thức con người, bắt phải suy nghĩ, do dó, tư tưởng triết học mỗi ngày khai triển càng rộng, sâu thêm, nhằm giải đáp những mối băn khoăn, thắc mắc của con người, về siêu  hình cũng như về thực tại cuộc sống,  [xin xem vấn đề này ở phần luật thuyết ở dưới]  

Nói tóm, ở ấn độ xưa, trước đời đức Phật ra đồi, về tư tưởng, tôn giáo, triết thuyết cũng như về mặt chính trị, kinh tế và xã hội thật là vô cùng phức tạp, thêm vào đó, nạn kỳ thị tôn giáo cũng trầm trọng không kém. Phía tây ấn độ là địa bàn hoạt động của bà la môn giáo [Bbrahmanisme].phía đông thì thuộc kỳ na giáo [Jahìsme], hai tôn giáo này tranh giành ảnh hưởng với nhau, và chi phối hoàn toàn đời sống con người, không những về mặt tinh thần mà cả về phương diện vật chất nữa, có thể nói đây là một thời đại loạn của sứ ấn độ con người còn biết tinh tưởng, bám viú vào đâu nữa cả?

Giữa lúc hoàng cảnh bế  tắc ấy. đức phật   xuất hiện như một mặt trời sáng rỡ buổi sờm mai làm mất đi những bóng tối của đêm đen dày đặc, đang che phủ cuộc đời. Ngài là cứu tinh không chỉ  dành riêng cho xứ ấn độ thời ấy, mà là của nhân loại chúng sinh. Thật vậy đức Phật ngày đầu tiên xướng thuyết nhân bản, lấy con người làm cứu cánh để giải quyết hết mọi vất đề bế tắc của thời đại cả về nhân giới, tâm giới và  siêu  giới. giáo lý của đạo phật là như thật [chân lý], là ánh sáng của trì tuệ và là niềm tin cho con người, ở bất cứ thời gian, hoàn cảnh và nơi đâu... đấy là những đặc điểm nguyên lý sáng lập đạo Phật. 

Source: Phật học tinh hoa, một tổng hợp giáo lý, viện triết lý Việt Nam và triết học thế giới, California xuất bản năm 1999-08-25. 

 

-- o0o --

Vi tính Hiếu Ngọc

Trình bày: Nhị Tường

Cập nhật ngày: 05-10-2001

 

Webmaster: quangduc@quangduc.com

Trở về Trang Phật Học Cơ Bản

Đầu trang

 

Biên tập nội dung:Tỳ kheo Thích Nguyên Tạng
Xin gởi bài mới và ý kiến đóng góp đến ban biên tập qua địa chỉ:  
quangduc@quangduc.com