Trang tiếng Việt

 Trang Nhà Quảng Đức

Trang tiếng Anh

DANH NHÂN PHẬT GIÁO VIỆT NAM


 

 

 

THIỀN SƯ VIỆT NAM

HT Thích Thanh Từ

 

Lời nói đầu

Lời tựa tái bản

 

Phần 1

 

Khương Tăng Hội 

Thích Đạo Thiền

Thích Huệ Thắng

Đồ biểu phái Thiền Tông ở Trung Hoa truyền sang Việt Nam

Đồ biểu phái thiền Tỳ-ni-đa-lưu-chi

Đồ biểu phái thiền Vô Ngôn Thông

Đồ biểu phái thiền Thảo Đường

Thiền sư Tỳ-ni-đa-lưu-chi (? - 594)

Thiền sư Pháp Hiền  (? - 626)

Thiền sư Thanh Biện  (? - 686)

Thiền sư Định Không (730 - 808)

Thiền sư Vô Ngôn Thông (? - 826)

Thiền sư Cảm Thành (? - 860)

Thiền sư Thiện Hội (? - 900)

Trưởng lão La Quí  (852 - 936)

Thiền sư Pháp Thuận (914 - 990)

Thiền sư Vân Phong (? - 956)

Đại sư Khuông Việt (933 - 1011)

Thiền sư Ma-ha

Thiền Ông Đạo Giả (902 - 979)

Thiền sư Sùng Phạm  (1004 - 1087)

Thiền sư Định Huệ

Thiền sư Vạn Hạnh  (? - 1018)

Thiền sư Đa Bảo  (thời Lý Thái Tổ)

Định Hương trưởng lão  (? - 1051)

Thiền Lão thiền sư (thời Lý Thái Tông)

Thiền sư Thảo Đường  (thời Lý Thánh Tông)

Thiền sư Viên Chiếu  (999 - 1090)

Phụ bản Tham Đồ Hiển Quyết

 

 

Phần 2

 

Thiền sư Cứu Chỉ

Thiền sư Đạo Hạnh  (? - 1115)

Thiền sư Bảo Tánh và Minh Tâm (? - 1034)

Thiền sư Quảng Trí  (tịch 1085 - 1091)

Thiền sư Thuần Chân  (? - 1101)

Thiền sư Trì Bát  (1049 - 1117)

Thiền sư Huệ Sinh  (? - 1063)

Thiền sư Ngộ Ấn (1019 - 1088)

Thiền sư Mãn Giác (1052 - 1096)

Quốc sư Thông Biện (? - 1134)

Thiền sư Bổn Tịch (? - 1140)

Thiền sư Thiền Nham (1093 - 1163)

Thiền sư Minh Không (1076 - 1141)

Thiền sư Khánh Hỷ  (1066 - 1142)

Thiền sư Giới Không  (thời Lý Thần Tông)

Thiền sư Pháp Dung (? - 1174)

Thiền sư Không Lộ (? - 1119)

Thiền sư Đạo Huệ (? - 1172)

Thiền sư Bảo Giám (? - 1173)

Thiền sư Bổn Tịnh (1100 - 1176)

Thiền sư Trí  (thời Lý Cao Tông)

Thiền sư Chân Không (1045 - 1100)

Thiền sư Đạo Lâm  (? - 1203)

Ni sư Diệu Nhân (1041 - 1113)

Thiền sư Viên Học (1073 - 1136)

Thiền sư Tịnh Thiền  (1121 - 1193)

Quốc sư Viên Thông  (1080 - 1151)

Thiền sư Giác Hải  (thời Lý Nhân Tông)

Thiền sư Tịnh Không  (? - 1170)

Thiền sư Đại Xả (1120 - 1180)

Thiền sư Tín Học (? - 1190)

Thiền sư Trường Nguyên (1110 - 1165)

Thiền sư Tịnh Lực (1112 - 1175)

Thiền sư Trí Bảo (? - 1190)

Thiền sư Nguyện Học  (? - 1174)

Thiền sư Minh Trí  (? - 1196)

Thiền sư Tịnh Giới (? - 1207)

Thiền sư Quảng Nghiêm (1121 - 1190)

Thiền sư Thường Chiếu (? - 1203)

Thiền sư Y Sơn  (? - 1213)

Thiền sư Thần Nghi (? - 1216)

Thông Thiền đại sĩ (? - 1228)

Thiền sư Hiện Quang (? - 1221)

Thiền sư Tức Lự

Cư sĩ Ứng Thuận Vương

Đồ biểu phái thiền Trúc Lâm Yên Tử

Trần Thái Tông (1218 - 1277)

Phụ bản Trần Thái Tông

 

Phần 3

Tuệ Trung Thượng Sĩ (1230 - 1291)

Phụ bản Tuệ Trung Thượng Sĩ

Trần Nhân Tông (1258 - 1308)

Thiền sư Pháp Loa (1284 - 1330)

Thiền sư Huyền Quang (1254 - 1334)

Quốc sư Quán Viên

Thiền sư Đức Minh

Ni sư Tuệ Thông

Thiền sư Hương Hải (1628 - 1715)

Thiền sư Đạo Chân và Đạo Tâm

Đồ biểu tông Tào Động

Thiền sư Nhất Cú Tri Giáo

Thiền sư Thủy Nguyệt Thông Giác  (1637 - 1704)

Thiền sư Tông Diễn Chân Dung (1640 - 1711)

Thiền sư Thanh Nguyên

Thiền sư Thanh Đàm Minh Chánh   (xuất gia 1807)

Thiền sư Như Như

Thiền sư An Thiền

Đồ biểu phái Lân Giác ở Bạch Mai

Hòa thượng Chuyết Công  (1590 - 1644)

Thiền sư Minh Hành (1596 - 1659)

Thiền sư Minh Lương

Thiền sư Chân Nguyên Tuệ Đăng  (1647 - 1726)

Thiền sư Như Hiện Nguyệt Quang  (? - 1765)

Thiền sư Như Trừng Lân Giác (1696 - 1733)

Thiền sư Tính Tĩnh  (1692 - 1773)

Thiền sư Tính Tuyền (1674 - 1744)

Thiền sư Hải Quýnh Từ Phong  (1728 - 1811)

Đại sư Kim Liên Tịch Truyền  (1745 - 1816)

Đại sư Tường Quang Chiếu Khoan  (1741 - 1830)

Thiền sư Phúc Điền  (thế kỷ 19)

Đại sư Phổ Tịnh

Đại sư Thông Vinh

Thiền sư Nguyên Thiều (1648 - 1728)

Đồ biểu phái Nguyên Thiều - Siêu Bạch

Hòa thượng Thạch Liêm  (ĐÀNG TRONG)

Thiền sư Tử Dung Minh Hoằng

Thiền sư Liễu Quán (? - 1743)

Đồ biểu phái Thiệt Diệu Liễu Quán

 

Phần 4

 

Trích bản thảo Nguyễn Hiền Đức

Thiền sư Tánh Thông Giác Ngộ

Thiền sư Pháp Thông Thiện Hỷ

Thiền sư Tịnh Giác Thiện Trì

Hòa thượng Minh Vật Nhất Tri (? - 1786)

Hòa thượng Thành Đẳng Minh Lượng

Hòa thượng Thành Nhạc Ẩn Sơn  (? - 1776)

Đồ biểu truyền thừa của Hòa thượng Ẩn Sơn

Thiền sư Phật Ý Linh Nhạc (1725 - 1821)

Thiền sư Liễu Đạt Thiệt Thành (? - 1823)

Thiền sư Tổ Ấn Mật Hoằng  (1735 - 1835)

Thiền sư Tổ Tông Viên Quang (1758 - 1827)

Thiền sư Nhất Định (1784 - 1847)

Tăng cang Tiên Giác Hải Tịnh  (1788 - 1875)

Thiền sư Minh Vi Mật Hạnh (1828 - 1898)

Thiền sư Minh Khiêm Hoằng Ân  (1850 - 1914)

Thiền sư Đạo Trung Thiện Hiếu

Sơ đồ truyền thừa của Thiền sư Thiện Hiếu

Thiền sư Như Nhãn Từ Phong  (1864 - 1938)

Thiền sư Hải Bình Bảo Tạng (1818 - 1862)

Thiền sư Ngộ Chân

Hòa thượng Hoàng Long  (? - 1737)

Thiền sư Hồng Ân và Trí Năng

Thiền sư Khánh Long

Ni cô họ Lê

Ni cô họ Tống

Phần phụ những dòng kệ các phái

Sách tham khảo

 

 

 

LỜI NÓI ĐẦU

Thiền tông truyền sang Trung Hoa vào thế kỷ thứ VI, do Tổ Bồ-đề-đạt-ma (Bodhidharma). Đến thế kỷ thứ VII, Thiền tông truyền sang Việt Nam, do Tổ Tỳ-ni-đa-lưu-chi (Vinitaruci). Thế là, Thiền tông có mặt ở Việt Nam sau Trung Hoa một thế kỷ. Đến thế kỷ thứ XII, Thiền tông mới truyền vào Nhật Bản. So Việt Nam với Nhật Bản, Thiền tông truyền bá ở Việt Nam trước Nhật Bản đến năm thế kỷ.

Song ở Trung Hoa, Nhật Bản về sử liệu Thiền tông rất dồi dào, còn ở Việt Nam thật là nghèo nàn đáo để. Sự nghèo nàn ấy, không phải Thiền tông Việt Nam truyền bá kém cỏi hơn các nước Phật giáo bạn. Bởi vì nhìn theo dòng lịch sử, từ thế kỷ thứ VII cho đến thế kỷ thứ XIV, chúng ta thấy Thiền tông đã nắm trọn vẹn tinh thần truyền bá Phật giáo và cả văn hóa dân tộc Việt Nam. Những sách vở của người Việt Nam sáng tác hoặc ghi chép lại, không kém gì các nước Phật giáo bạn. Nào là Đại Nam Thiền Uyển Truyền Đăng Lục, Liệt Tổ Truyện, Nam Minh Thiền Lục, Thánh Đăng Thực Lục, Liệt Tổ Yếu Ngữ, Kế Đăng Lục, Tam Tổ Thực Lục, Tam Tổ Hành Trạng, Nam Tông Tự Pháp Đồ v.v... cho đến Đại Tạng Kinh cũng được Trần Anh Tông sắc cho Thiền sư Pháp Loa chủ trương khắc in. Thế là ở Việt Nam đâu có thiếu kinh sách Phật giáo.

Nhưng, trong số sách này, có quyển còn, có quyển mất. Bởi vì cuối đời Trần sang nhà Hồ (1400-1407), nước ta bị giặc Minh sang đánh, rồi lại lệ thuộc Minh (1414-1427). Sử chép: “Năm 1419 quan nhà Minh tịch thu hết sách vở trong nước, các kinh điển nhà Phật đem về Kim Lăng và đốt phá chùa chiền rất nhiều.” Đây là một lý do rõ rệt, khiến sách vở chúng ta nghèo nàn. Đâu những thế, mà còn đến thời Pháp thuộc ngót tám mươi năm, sách vở của ta cũng bị mang về Pháp nhiều. Rồi đến năm 1945 lại bị Nhật sang, sách vở của chúng ta lại mất một phần nữa. Thế là đã nghèo lại nghèo thêm.

Hiện giờ chúng ta tìm được chút ít tài liệu về sách sử Phật giáo của người Việt viết, phần lớn từ ở thư viện bên Pháp và thư viện bên Nhật, hoặc những bản chép tay còn sót ở trong dân chúng. Do đó muốn soạn một bộ sử Thiền sư Việt Nam thật là khó khăn vô kể.

Tuy nhiên như thế, song kể từ năm 1931 các Sư cụ Nam, Trung, Bắc đề xướng phong trào chấn hưng Phật giáo Việt Nam đến nay (1972), ngót bốn mươi năm mà chưa có một quyển sử nào nói về Thiền sư Việt Nam. Chúng ta chỉ thấy có một cuốn sử duy nhất Việt Nam Phật Giáo Sử Lược dày không tới 250 trang, của Thượng tọa Mật Thể, in năm 1943. Trong ấy nói lược qua các thời đại Phật giáo và mỗi thời dẫn một vị Thiền sư thôi.

Lại nữa, sách vở Việt Nam thuở xưa viết bằng Hán tự, ngày nay chúng ta chuyên học quốc ngữ, nên đối với sách vở của ông cha chúng ta còn lưu lại rất là xa lạ. Nếu những vị còn một ít vốn liếng chữ Hán không nỗ lực phiên dịch thì thật là thiệt thòi cho kẻ hậu học lắm vậy. Chúng tôi tài mọn sức yếu, mà tự gán lấy một trọng trách sưu tập biên soạn thành quyển sách này, là một việc làm vượt hơn khả năng của mình. Nhưng vì bổn phận không cho phép chúng tôi dừng.

Trong khi biên soạn, chúng tôi thấy nhiều chỗ không hài lòng, vì sử liệu quá hiếm hoi, như đời Lý, phái Thảo Đường thấy ghi truyền đến mấy đời mà không có vị nào có lịch sử. Đến đời Trần, đệ tử Điều Ngự Giác Hoàng rất đông, trong ấy có sáu vị Pháp sư nổi tiếng, mà chúng ta chỉ thấy vỏn vẹn có một vị ghi trong sử. Đến như phái Trúc Lâm Yên Tử truyền mãi đến Thiền sư Hương Hải, là từ thế kỷ thứ XIII đến thế kỷ thứ XVIII, mà chúng ta chỉ tìm được tài liệu vài ba vị Thiền sư, thật là quá thiếu sót. Nếu đã là thất truyền thì làm sao có Thiền sư Hương Hải thừa kế phái Trúc Lâm? Bằng sự truyền thừa liên tục thì sử các Thiền sư ấy ở đâu? Chỉ có thể nói sách sử thất lạc.

Trong quyển sử này, chúng tôi chỉ biên soạn đến tiền bán thế kỷ thứ XVIII, từ đó về sau vì không đủ tài liệu nên không dám soạn. Dành phần này cho người sau, khi có đủ tài liệu biên tiếp. Chúng tôi còn gặp khó khăn về niên lịch, vì các quyển sách xưa ghi chép khác nhau. Chúng tôi cố gắng tra khảo, thấy niên lịch nào hợp lý liền dùng. Nếu có sơ sót hoặc sai chạy, xin quí vị cao minh phủ chính cho. Những vị Thiền sư từ đời Trần trở về trước, chúng tôi sắp theo thứ tự thời gian, chớ không theo hệ phái.

Về phần sử có những vị vua được chánh thức thừa kế Thiền tông, nhưng vì nặng việc quốc chánh nên chúng tôi chẳng ghi. Như vua Lý Thánh Tông là đệ tử Thiền sư Thảo Đường, vua Trần Thái Tông là người thấu hiểu Thiền tông, có tác phẩm Khóa Hư Lục và Thiền Tông Chỉ Nam.

Còn một số vị Sư có tiếng mà không biết nằm trong hệ phái nào, hoặc không có tư cách một Thiền sư, chúng tôi đều không ghi vào đây.

Biên xong quyển sử này, chúng tôi rất tri ân Thượng tọa Mật Thể, ông Ngô Tất Tố v.v... nhờ các quyển sách của quí vị ấy khiến chúng tôi được dễ dàng nhiều.

Chúng tôi mong một chút công phu nhỏ bé của chúng tôi, giúp phần nào cho người Phật tử Việt Nam thấy gương tu hành của các bậc tiền bối mà noi theo, và tự thấy rõ mình đang tu theo hệ phái nào của Phật giáo.

Kính ghi:

THÍCH THANH TỪ

TU VIỆN CHÂN KHÔNG

Ngày 17 tháng 9 năm 1972

Lời Tựa Tái Bản

QUYỂN THIỀN SƯ VIỆT NAM

Năm 1972 chúng tôi đã cho xuất bản quyển Thiền sư Việt Nam vì nhu cầu dạy cho Tăng Ni ở Thiền viện Chân Không. Những tư liệu chúng tôi góp nhặt được từ thư viện Đại học Vạn Hạnh. Trong lúc đất nước còn phân chia, sự giao thông bị ngăn cách, nên chúng tôi không biết miền Bắc chùa chiền và di tích lịch sử Phật giáo như thế nào.

Mãi đến năm 1987, chúng tôi được dịp đi ra Bắc và viếng một ít chùa gần Thủ đô, chúng tôi mới thấy một khiếm khuyết lớn lao trong quyển Thiền sư Việt Nam của chúng tôi. Vì ở đây còn bao nhiêu di tích Phật giáo cũng như nhiều vị Thiền sư mà trước kia tôi chưa từng biết. Chúng tôi tự thấy bất an vì việc làm của mình còn rất nhiều thiếu sót. Chúng tôi thầm nguyện có cơ hội tốt sẽ đi viếng hết những di tích Phật giáo quan trọng ở miền Bắc, để tìm thêm tư liệu còn sót lại mà trước kia chúng tôi không biết.

Được mãn nguyện, năm 1990 đủ duyên chúng tôi ra Bắc ngót hai mươi ngày, chiêm bái các thánh tích và các ngôi cổ tự còn lại, đồng thời sưu tầm một số tư liệu để bổ túc quyển Thiền sư Việt Nam của chúng tôi. Được sự ủng hộ của quí Hòa thượng, Thượng tọa và Đại đức Tăng Ni ở các chùa miền Bắc nên việc thu thập tư liệu của chúng tôi được kết quả khiêm tốn. Với thời gian hai mươi ngày, chúng tôi không thể thực hiện đầy đủ những điều chúng tôi mong muốn.

Gần đây, lại được các học giả lưu tâm nghiên cứu nền văn hóa Phật giáo Việt Nam, đã in ra nhiều quyển sách có giá trị như: Việt Nam Phật Giáo Sử Luận I - II của Nguyễn Lang, Thơ Văn Lý Trần I - II - III của Viện Văn Học Việt Nam, Tuyển Tập Văn Bia Hà Nội của Viện Nghiên Cứu Hán Nôm... là những tư liệu quí báu giúp nhiều cho chúng tôi.

Chúng tôi lại được một Phật tử góp sức là Nguyễn Hiền Đức sưu tầm tư liệu các Thiền sư miền Nam để bổ túc phần thiếu sót trước kia chúng tôi chưa từng nói đến. Nhờ đó, tái bản quyển Thiền Sư Việt Nam lần này có phần tạm đủ hơn trước nhiều.

Khi quyển Thiền Sư Việt Nam được tái bản là chúng tôi tạm thấy an lòng phần nào, vì trọng trách của mình đã nhẹ bớt. Tuy nhiên như thế chưa gọi là đủ, chúng tôi mong những người sau này sẽ thu nhặt được nhiều tư liệu hơn để viết lại một quyển Thiền Sư Việt Nam thật đầy đủ, đó là điều mong ước của chúng tôi.

Chúng tôi xin tri ân những vị đã trực tiếp hoặc gián tiếp giúp đỡ trong việc tái bản quyển Thiền Sư Việt Nam. Vì công tác khó khăn này, một cá nhân không thể nào làm được.

THIỀN VIỆN THƯỜNG CHIẾU

Mùa An cư năm 1991

THÍCH THANH TỪ

 

---o0o---

 

Mục Lục >> Phần 1 >> Phần 2 >> Phần 3 >> Phần 4

 

Nguồn: thuong-chieu.org

Trình bày: Nhị Tường

Cập nhật: 01-04-2007