Tiếng Việt

Trang nhà Quảng Đức

   Tiếng Anh

qd.jpg (8936 bytes)

Nhân Vật Phật Giáo Việt Nam


...... ... .

 

 

TƯỞNG NIỆM 
“AN TIÊM” THANH TUỆ 

Thái Kim Lan

---o0o---

 Tôi có thể ngồi đó và khóc cả ngày, như thời nào, lúc 18 tuổi tôi đã trốn vào trong một góc nhà ngồi khóc như thế khi mẹ tôi bỏ nhầm cuốn sách quí của tôi trong chồng giấy cũ đưa cho người đi thu giấy lộn hàng tuần gánh đi trong đôi thúng biền biệt mất hút, khi được điện thư của anh Ðặng Tiến báo tin „ông Thanh Tuệ mất tại Cali ngày thứ hai 16 tháng 8, lúc 7.30 PM, 68 tuổi“.

Nước mắt đến bất ngờ. Lạ lùng là cái cảm giác „mất sách quí“ đến tức tủi ấy! Tức tủi đến nỗi tưởng như không gượng lại được, nước mắt cứ chảy mãi, mà tôi thì đâu có mau nước mắt khóc ai!

Không biết anh – „An Tiêm Thanh Tuệ“ đã dặn tôi gọi là „anh“ thay vì „thầy“ – có buồn cười không khi tôi ví nghe tin anh từ trần đột ngột với cảm giác mất một cách vô lý quyển sách quí giá của mình, như thử xem cả hiện sinh và sự nghiệp của "An Tiêm Thanh Tuệ“ không hơn một cuốn sách. Nhưng quả tình là như thế, bởi vì tôi chưa từng gặp anh, ban đầu chỉ „văn kỳ thanh bất kiến kỳ hình“ nghe về nhà xuất bản Lá Bối – An Tiêm, và đã từng cầm trong tay những quyển sách đẹp trang trọng hay đầy chất thơ do nhà xuất bản này phát hành. Mãi mới đây nhân đi tìm nguồn gốc ấn bản dịch „Câu chuyện dòng sông“ của Phùng Khánh (Cố Ni trưởng Trí hải) và Phùng Thăng tôi mới có dịp trực tiếp nói chuyện qua điện thoại với „An Tiêm Thanh Tuệ“ – xin cho tôi đưọc gọi như thế trong bài này - về sách vở.

 Cuộc trao đổi chưa có thể định hình là thân hay sơ với đôi lần điện đàm và điện thư về quyển sách này, sách nọ do nhà An Tiêm xuất bản từ cách đây gần 40 cho đến nay, về những năm sôi nổi của phong trào Phật giáo mà An Tiêm Thanh Tuệ đã là người trong cuộc, về những dự tính cho những quyển sách sẽ xuất bản năm 2005 nhân 40 năm An Tiêm … và giữa những đàm thoại ngắn dài tùy lúc, lẩn quẩn trong tâm như một đám mây bay qua dừng lại còn chưa đi vẫn là ấn tượng mơ hồ „xa nghe cũng nức…“ về ấn thủ tài hoa của An Tiêm Thanh Tuệ.

 


Di ảnh Thầy Thanh Tuệ

Mặc dù  „thân sơ chưa định“, lạ nhiều hơn quen, nhưng khi nghe giọng nói từ tốn nhuốm đầy từ bi và mẫn cảm của anh, khi nghe anh lưỡng lự một cách khiêm nhường trong lựa chọn hay đề nghị mẫu chữ cho một quyển sách mới, khi nghe anh khôn ngoan mà nhẫn nại khuyên nên viết thêm một vài bài mới, khi nghe anh nhẹ nhàng mà tinh tường đưa ý kiến trình bày hình bìa, khi nghe anh rành rẽ và kính trọng khen nghệ thuật đóng sách của người Ðức là giỏi, và mới đây từ San Jose, trước khi đi về quận Cam để mãi mãi không còn trở về lại Paris, anh còn gửi cho tấm ảnh của anh để nhận diện và  gọi về căn dặn kỹ càng cách chọn giấy cho quyển sách dự tính,  tôi biết mình không gặp một“ nhà xuất bản“ theo nghĩa thường, mà đang gặp một NGHỆ SĨ  tài hoa của thế giới sách vở - có lẽ còn hơn - linh cảm chỉ cho tôi một vùng sáng tưởng tượng trong đó thấp thoáng bóng anh như trong bức tranh xưa đã thấy treo một lần nào đó nơi thiền viện Vạn Hạnh, Sài gòn, nơi anh đã có lần là Thầy Thanh Tuệ  - vẽ một khất sĩ mê sách – hay Bồ tát tóc dài lang thang mang túi đãy -  đi lượm các sách trong kho chứa của trời đem về cõi trần.

 Không hiểu sao những cuộc điện đàm về sách vở với An Tiêm Thanh Tuệ, những mẫu chuyện gần 40 năm thăng trầm nhà xuất bản An Tiêm có sức cuốn hút lạ kỳ đưa tôi trở về với thế giới sách vở và nỗi đam mê thuở học trò, với niềm vui và sự biết ơn vô hạn của cô gái nhỏ khi tìm được một cuốn sách mới trong chân trời gói kín của thành phố Huế.

Có lẽ bởi vì tấm lòng tha thiết của An Tiêm với sách vở không thể nhận lầm trong tiếng nói dù xa hàng vạn dặm của anh. Qua đó tôi thấy đưọc hình ảnh „tận tình“ với sách, với chữ nghĩa của An Tiêm Thanh Tuệ, rõ ràng nỗi bật một nét Ðạo mà anh vẫn giữ để tặng cho đời bằng cả công lao tu chứng của một tu sĩ Phật giáo: vừa thâm sâu như tiếng chuông báo thức, vừa ấm vừa mát như màu đỏ của dưa hấu An Tiêm, pha lẫn một chút cổ tích hoang đường, huyền thoại không thực- vì bay bướm - như trong thế giới của Từ Thức và tình yêu vẻ đẹp dung dị hiền lành.

Hình như dưới tay anh tác phẩm được in nào cũng mang một chút lòng trân trọng của anh như thế đối với tác giả và độc giả, một nét cười bao dung mời gọi vừa cảm khái liên tài vừa khuyến khích thúc dục, một nhịp nối uyển chuyển tài hoa giữa giãi bày tâm sự và tìm kiếm tri âm trong chữ nghĩa và tri thức, giữa người và người…

Cuộc mời gọi đầy nghệ sĩ và nhân ái đến nỗi người đọc phải lây bệnh mê sách hay trang trọng sách như An Tiêm Thanh Tuệ nếu chưa mê. Lúc nào chẳng hay trong khoảng thời gian ngắn, An Tiêm Thanh Tuệ đã dẫn tôi trở lại khu vườn sách của An Tiêm, gặp lại Thầy Trí Quang của phong trào Phật giáo (- anh nhắc, Thầy đã giới thiệu anh là „ông chủ nhà xuất bản lớn nhất của miền nam một thời“), những bản dịch „Câu chuyện dòng sông“, „Bắt trẻ đồng xanh“, „Sói đồng hoang“ của Phùnh Khánh và Phùng Thăng, thơ Bùi Giáng, Nguyễn Ðức Sơn, tập ca khúc đầu tiên của Trịnh Công Sơn, Tuệ Sỹ,  Phạm công Thiện, Bửu Ý, Ðinh Cường, trịnh Cung…, An Tiêm đã khai phá, mở cửa khu vườn văn học của các nghệ sĩ trẻ miền nam trong khung cảnh sôi động của thập niên 60…

Cảm giác như đang đọc lại một câu chuyện cổ tích, và miên man tôi đã nghĩ nơi cuối vườn dưa hấu, một lần nào đó An Tiêm Thanh Tuệ sẽ chỉ cho tôi „quyển sách ước“ đẹp nhất trên đời của anh hay tôi sẽ tìm lại được quyển sách quí đã mất của tôi…

Nhưng không ngờ… chính trong lúc ngồi dịch thêm H. Hesse cho quyển „Huệ Tím“  mà An Tiêm dự tính in vào tháng chín, như đã hứa với anh và sợ anh mong, bất ngờ đưọc tin anh từ trần, lạ lùng, vô lý, tức tủi…nước mắt thành giòng không muốn thôi chảy, còn hơn mất thêm một lần cuốn sách quí trong đời.

„Tin lạ từ hành tinh xa“ của H. Hesse tưởng đành bỏ dở vì thương cảm, nhưng lại được gắng gượng hoàn thành trong những ngày anh còn nằm ở một góc trời mô đó (- An Tiêm Thanh Tuệ đã có lần bảo trong tiếng cười nhẹ bằng giọng Quảng rằng anh thích nghe giọng Huế-) trong im lặng vô cùng. Có khi pha lẫn với nước mắt, từng chữ từng chữ của chuyện cổ tích này bỗng trở thành câu tưởng niệm người đi…và lời cầu nguyện…nếu có lần trở lại như nhân vật của „Tin lạ từ một hành tinh xa“ An Tiêm Thanh Tuệ  vẫn là „sứ giả mang hoa“ đến cho vườn An Tiêm kết trái.

Muenchen 22. 08. 2004

Thái Kim Lan

  

---o0o---

Source: http://www.khuongviet.com
Cập nhật: 01- 9 -2004 

 

Webmaster:quangduc@quangduc.com

Trở về Trang Nhân Vật PGVN

Đầu trang

 

Biên tập nội dung: Tỳ kheo Thích Nguyên Tạng
Xin gởi bài mới và ý kiến đóng góp đến ban biên tập qua địa chỉ:
quangduc@quangduc.com